KPSS Lisans · Türkçe

Ünsüz Sesler Konu Anlatımı

Ünsüz Sesler konusunun özeti ve anlatımı — KPSS Lisans Türkçe dersi. Özet her zaman ücretsiz.

Kısaca

Ünsüz sesler, çıkarılırken hava yolunda bir kapanma, sürtünme veya daralma bulunan seslerdir. Türkçede ünsüzleri KPSS açısından önemli yapan şey, eklerle temas ettiklerinde ses olaylarını başlatmalarıdır. Temel ayrım tonlu yani yumuşak ünsüzler ile tonsuz yani sert ünsüzler arasındadır. Sert ünsüzler ç, f, h, k, p, s, ş, t sesleridir; diğer ünsüzler yumuşak grupta değerlendirilir. Bu ayrım ünsüz benzeşmesi ve ünsüz yumuşaması için temel ölçüttür. Türkçe kökenli sözcüklerin sonunda genellikle b, c, d, g bulunmaması, p, ç, t, k ile biten çok heceli sözcüklerin ünlüyle başlayan ek aldığında b, c, d, ğ yönüne değişebilmesi ve sert ünsüzle biten sözcüklere gelen eklerin sert başlaması konuya dahildir. Ancak tek hecelilerde, alıntılarda ve yerleşmiş istisnalarda korunma görülebilir. Bu nedenle ünsüzler harf listesi olarak değil, kök ve ek sınırında işleyen ses düzeni olarak öğrenilmelidir.

Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.

Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış

KPSS Lisans konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.

KPSS Lisans ders notları PDF’ini indir

Konu Anlatımı

Tam anlatım: Sesli anlatım yakında

Ünsüzler çıkarılırken hava akımı ağız veya boğazda kapanma ya da daralmaya uğrar.

Türkçe ses bilgisinde sınav soruları bakımından temel ayrımlardan biri ötümlü-ötümsüz, geleneksel adlarıyla yumuşak-sert ünsüz ayrımıdır. Ç, f, h, k, p, s, ş, t ötümsüz ünsüzlerdir; bu dizi “Fıstıkçı Şahap” sözüyle hatırlanabilir.

Ünsüz benzeşmesi ekin başındaki sesi etkiler.

Ötümsüz ünsüzle biten bir sözcüğe c, d veya g ile başlayan ve ötümsüz karşılığı bulunan bir ek geldiğinde ek başı ç, t veya k'ye döner: ağaç + da → ağaçta, çiçek + den → çiçekten.

Değişen ses kökün sonunda değil, ekin başındadır.

Ünsüz yumuşaması ise çoğunlukla p, ç, t, k ile biten çok heceli sözcüklerin ünlüyle başlayan ek alması sırasında kökün sonunu etkiler: kitap + ı → kitabı, ağaç + ı → ağacı, kanat + ı → kanadı, çocuk + u → çocuğu.

K'nin g veya ğ'ye dönüşmesi sözcüğe göre değişebilir.

Tek heceli sözcüklerde ve alıntı sözcüklerde korunma sık görülür; ancak dip → dibi ve renk → rengi gibi yerleşik örnekler, “tek heceli olan hiç yumuşamaz” ya da “alıntılar daima korunur” türü mutlak kuralları geçersiz kılar.

Türkçe kökenli sözcüklerin sonunda b, c, d ve g sesleri genel olarak bulunmaz; alıntılar, özel adlar ve ses yansımalı biçimler ayrıca değerlendirilir.

Yazıdaki her p, ç, t, k de ek alınca otomatik olarak değişmez.

Standart yazım ve sözcüğün yerleşik çekimi esas alınır; kişisel veya hızlı söyleyiş tek başına ses olayı kanıtı değildir.

Çözümde önce kök ve ek ayrılır, sonra değişen sesin kökte mi ekin başında mı olduğu belirlenir.

Ek başı ötümsüzleşiyorsa benzeşme, kökün sonundaki p/ç/t/k ünlüyle başlayan ek önünde değişiyorsa yumuşama düşünülür.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada

Ünsüz Sesler anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Türkçe dersindeki diğer konular

Bu Konunun Sınavdaki Ağırlığı

Ünsüz Sesler konusu KPSS Lisans Genel Yetenek düzeyindeki Türkçe dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.

Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.

SSS

Sık Sorulan Sorular

Ünsüz Sesler, KPSS Lisans Genel Yetenek düzeyindeki Türkçe dersinin konularından biridir. Aynı dersin diğer konularına bu sayfanın altındaki konu listesinden geçebilirsiniz.

Bu sayfada konunun ücretsiz özeti ve anlatımın neredeyse tamamı yer alır; yalnızca kapanış bölümü uygulamaya bırakılmıştır. Sesli anlatım, çevrimdışı indirme ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Türkçe dersi için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmuyor; doğrulanmamış bir oran yayımlamıyoruz. Dersin kapsamını konu listesinden takip edebilirsiniz.

Önce özeti okuyup konunun ne hakkında olduğunu netleştirin, sonra anlatımı baştan sona takip edin. Anlatımı bitirir bitirmez aynı konudan soru çözün: konuyu okumaktan çok, okuduktan hemen sonra hatırlamaya çalışmak kalıcılığı belirler. Bir gün sonra sadece özeti tekrar okumak çoğu konu için yeterli olur.

Türkçe dersi bu sayfadaki konuyla birlikte 201 konu içerir. Tam liste sayfanın altındaki konu bağlantılarında ve dersin kendi sayfasında yer alır; oradan her konunun ücretsiz özetini tek sayfada okuyabilirsiniz.

Türkçe dersindeki diğer konular

Bu ders toplam 201 konu içerir.

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
KPSS Lisans soru çözme rehberi
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by