Sayıların Yazımı Konu Anlatımı

Sayıların yazımı, yalnız rakamların biçimini değil, sayının cümlede hangi görevle kullanıldığını da ilgilendirir.

Aynı nicelik bir yerde rakamla, başka bir yerde yazıyla verilebilir.

Para tutarı, ölçü değeri, istatistik, saat, tarih, sıra, üleştirme veya oyun adı gibi kullanımlar birbirinden farklı yazım kararları doğurur.

Bu nedenle sayı sorularında tek bir ezberle ilerlemek güvenli değildir.

Önce sayının anlam alanı belirlenir, sonra yazıyla yazılacaksa sözcüklerin ayrılığı, rakamla yazılacaksa ek ve noktalama düzeni kontrol edilir.

Sayılar yazıyla da rakamla da yazılabilir; fakat bağlam tercih üzerinde etkilidir.

Para, ölçü, istatistik ve saat bildiren kullanımlarda rakam, değeri daha açık ve hızlı gösterdiği için yaygındır.

Bir tutarın, mesafenin, ağırlığın, sürenin veya oran bilgisinin rakamla verilmesi yazım yanlışı değildir.

Büyük sayılarda bin, milyon, milyar, trilyon gibi kelimeler rakamla beraber kullanılabilir; 1 milyon biçimi, bütün basamakları rakamla yazmaya göre daha okunur olabilir.

Burada önemli olan, rakam kullanımını yasaklamak değil, rakamla yazımın yanında gelen ekleri ve işaretleri doğru kurmaktır.

Sayı yazıyla verildiğinde kelimeler bitiştirilmez.

Yirmi bir, yedi bin altı yüz elli altı, üç milyon beş yüz bin gibi yapılarda her sayı sözcüğü ayrı yazılır.

Birden çok basamağın aynı niceliği oluşturması, bu kelimeleri birleşik kelime hâline getirmez.

Bu kural özellikle seçeneklerde yirmibir, yediyüz, üçbin gibi bitişik yazımlar oluşturularak yoklanır.

Yazıyla yazılan sayılarda boşluklar, sayının okunuş parçalarını gösterir.

Sayıların yazımında ayrı yazım, anlamın da okunabilirliğin de korunmasını sağlar.

Bunun bir istisna alanı, sayıların artık sayı olmaktan çıkıp özel bir ad veya oyun adı gibi yeni bir kavramı karşılamasıdır.

Elli bir, yüz bir veya yirmi bir gibi sözler yalnız matematiksel değer bildiriyorsa yazıyla ayrı düşünülür; fakat bir oyun adı olarak kullanıldığında kalıplaşmış ad mantığı devreye girer.

Bu ayrım, sayının bağlamını okumayı zorunlu kılar.

Bir kişi yirmi bir yaşında deniyorsa sayı değerinden söz edilir; bir oyun adından söz ediliyorsa kelime artık adlaşmıştır.

Soru kökü, aynı görüntüyü farklı bağlamlarda vererek adayın otomatik karar vermesini engelleyebilir.

Rakamla yazılan sayılara ek getirilirken kesme işareti kullanılır.

Bu kural, sayının tarih, saat, sıra ya da sıradan nicelik bildirmesine göre ortadan kalkmaz.

2’ye, 1999’da, 14.30’da, 5’inci gibi örneklerde ek ile rakam arasında ayırma beklenir.

Asıl hata çoğu zaman kesmenin yokluğundan değil, ekin okunuşa yanlış bağlanmasından doğar.

Rakamın nasıl okunacağı belirlenmeden ek seçilemez.

İkinci anlamındaki 2’nci biçiminde ekin sayının okunuşuyla uyumlu olması gerekir; sayı iki diye okunduğu için ek de buna göre biçimlenir.

Sıra sayıları sayı yazımının özel bir bölümüdür.

Sıra anlamı, yazıyla ikinci, üçüncü, yirminci gibi sözcüklerle verilebilir.

Rakamla yazıldığında ise nokta, sıra eki görevini üstlenebilir; 2. kat veya 15. madde gibi kullanımlarda nokta -ıncı/-inci anlamını karşılar.

Aynı anlam ekle de gösterilebilir; bu durumda kesme işareti ve ekin doğru okunuşu önem kazanır.

Nokta kullanılmışsa aynı sıra ekini tekrar yazmak gereksiz ve hatalı bir görünüm oluşturabilir.

Bu nedenle nokta, burada cümle sonu noktası değil, sıra bildiren yazım işaretidir.

Üleştirme sayıları ayrı bir tuzak alanıdır.

İkişer, üçer, altışar, yedişer gibi yapılar sayı sözcüğüne ek getirilerek kurulur; ancak bu yapıların rakamla yazılması doğru kabul edilmez.

2’şer veya 7’şer gibi biçimler, ekin varlığına rağmen yazım bakımından sorunludur.

Üleştirme anlamı yazıyla verilmelidir.

Bunun nedeni, bu yapıların yalnız nicelik göstermemesi, paylaşım düzeni kurmasıdır.

Sıra sayıları rakamla ya da yazıyla gösterilebilirken, üleştirme sayılarında rakam kullanımı beklenmez.

İki başlık karıştırıldığında seçeneklerdeki hata kolayca kaçırılır.

Tarih ve saat yazımlarında rakam kullanımı yaygın olsa da ek ve noktalama dikkat ister.

Tarihte gün, ay ve yıl sayıları nokta ya da eğik çizgiyle ayrılabilir; yazıyla ay adı kullanıldığında büyük harf kuralı ayrıca gündeme gelir.

Saat gösteriminde saat ve dakika arasında nokta kullanımı yerleşmiştir.

Rakamla verilen tarihe ya da saate ek geldiğinde ek kesmeyle ayrılır ve okunuşa göre biçimlenir.

12.05’te gibi bir kullanımda ek saat gösteriminin tamamına bağlanır.

Bu ayrıntı, noktanın hem saat ayracı hem de cümle sonu işareti sanılmasıyla karıştırılabilir.

Büyük sayılarda basamakları okumak için gruplandırma yapılabilir; ancak yazıyla yazılan sayı sözcüklerinin ayrı yazılması kuralı değişmez.

Rakamla yazımda üçlü gruplar, değeri görünür kılmak için kullanılabilir.

Yazıyla yazımda ise bin, milyon, milyar gibi sözcükler basamakları açıklar ve her kelime ayrı durur.

Soru çözerken önce sayı değerinin mi, sıra anlamının mı, paylaşım anlamının mı, tarih-saat bilgisinin mi verildiği görülmelidir.

Ardından rakam seçimi, ayrı yazım, kesme işareti, nokta ve ekin okunuşu denetlenmelidir.

Sayıların yazımı, küçük işaretlerin anlamı değiştirdiği bir başlıktır.

Sayıların yazımında resmi ya da öğretici metinlerde açıklık esastır.

Rakamla verilen bir değer hızlı okunur; yazıyla verilen sayı ise özellikle cümle içinde daha doğal bir anlatım sağlayabilir.

Ancak yazıyla yazılan sayının her unsurunu ayrı yazma kuralı bozulamaz.

Yüz yirmi beş, iki bin otuz altı, on bir milyon gibi yapılarda kelimeler aralarında boşlukla yer alır.

Bu boşluk, sayının parçalanması değil doğru okunuşun yazıya aktarılmasıdır.

Bitişik yazılan sayı sözcükleri, çok tanıdık görünseler bile yazım yanlışıdır.

Aday, hızlı okuduğu için zihninde tek parça algıladığı sayıyı yazıda da tek parça sanmamalıdır.

Rakamla yazımda eklerin kesmeyle ayrılması, sayının türünden bağımsız olarak önemlidir.

Bir tarih de, saat de, sıra sayısı da, ölçü değeri de ek aldığında aynı görünürlük ihtiyacını taşır.

Fakat ekin biçimi her zaman sayının okunuşuna bağlıdır.

3’e, 4’ten, 6’ncı, 10’uncu gibi biçimlerde ses uyumu ve okuma birlikte düşünülür.

Sıra sayılarında nokta kullanıldığında nokta zaten sıra eki anlamını verdiği için ekin tekrar edilmesi gereksizleşebilir.

Bu ayrım, noktanın yalnız duraklama işareti olmadığını, sayı yazımında özel bir görev üstlenebildiğini gösterir.

Üleştirme sayılarında yazıyla yazma zorunluluğu, sıra sayılarıyla karıştırılmamalıdır.

İkinci, üçüncü, beşinci gibi sıra bildiren yapılar rakamla gösterilebilir; ikişer, üçer, beşer gibi paylaşım bildiren yapılar ise rakamla yazılmaz.

2’şer veya 5’er biçimleri, kesme işareti kullanıldığı için doğru görünse de kuralı karşılamaz.

Burada sorun yalnız ekin yazımı değil, sayı türünün yanlış gösterilmesidir.