KPSS Lisans · Türkçe

Eğretileme (İstiare) Konu Anlatımı

Eğretileme (İstiare) konusunun özeti ve anlatımı — KPSS Lisans Türkçe dersi. Özet her zaman ücretsiz.

Kısaca

Eğretileme (istiare), benzetmenin iki temel unsurundan yalnız birinin kullanıldığı söz sanatıdır. Yalnız kendisine benzetilen söylenirse açık istiare, yalnız benzeyen söylenip kendisine benzetilenin bir özelliği aktarılırsa kapalı istiare oluşur. “Sahaya bir aslan çıktı” cümlesinde oyuncu söylenmeyip aslan kullanıldığı için açık; “Dağlar uyandı” cümlesinde dağ söylenip insana ait uyanma özelliği aktarıldığı için kapalı istiare vardır. İstiarede benzerlik bağı aranır. “Ankara yeni kararı açıkladı” gibi yer-insan ilişkisine dayanan kullanım ad aktarmasıdır; “çocuk tilki gibi kurnazdı” ise iki temel unsur da bulunduğundan benzetmedir. Soruda önce benzeyen ile kendisine benzetileni belirlemek, sonra hangisinin görünür olduğuna bakmak güvenli çözüm yoludur.

Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.

Özet: Sesli anlatım yakında

Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış

KPSS Lisans konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.

KPSS Lisans ders notları PDF’ini indir

Konu Anlatımı

Tam anlatım: Sesli anlatım yakında

İstiareyi benzetmeden türetmek

Benzetmede nitelikçe daha zayıf unsur benzeyen, özellik kendisinden aktarılan güçlü unsur kendisine benzetilendir.

Benzetme yönü ortak niteliği, “gibi”, “kadar” ve “sanki” türündeki sözler de benzetme edatını gösterebilir.

İstiarede benzetme ilişkisi korunur, fakat iki temel unsurdan yalnız biri söylenir.

“Çocuk tilki gibi kurnazdı” cümlesinde çocuk benzeyen, tilki kendisine benzetilen, kurnazlık benzetme yönü ve “gibi” benzetme edatıdır.

İki temel unsur da açıkça bulunduğu için kullanım istiare değil, benzetmedir.

Açık istiare

Yalnız kendisine benzetilenin kullanıldığı istiareye açık istiare denir. “Sahaya bir aslan çıktı” cümlesinde cesur oyuncu benzeyendir ve söylenmemiştir; aslan kendisine benzetilendir ve görünür. “Bu vatan nice fidanını yitirdi” sözünde de genç insanlar örtük, fidan açık unsurdur.

Açık istiareyi çözerken kullanılan sözcüğün gerçek anlamıyla bağlama uyup uymadığına bakılır.

Ardından bu sözcüğün benzerlik yoluyla hangi örtük varlığı karşıladığı bulunur.

Yalnız “mecazlı kelime var” demek yetmez; ilişkinin benzerlik olması gerekir.

Kapalı istiare

Yalnız benzeyenin söylenip kendisine benzetilenin örtük bırakıldığı istiareye kapalı istiare denir.

Örtük unsur çoğu kez ona ait özellik veya eylem aracılığıyla sezdirilir. “Dağlar uyandı” cümlesinde dağ benzeyendir; uyanmak insana ait özellik olarak örtük insan benzetmesini kurar. “Umutlarım yeniden kanatlandı” sözünde umutlar söylenir, kanatlanma özelliğiyle kuş düşündürülür.

Kişileştirme örnekleri kapalı istiareyle birlikte görülebilir; insan dışındaki varlığa insana özgü nitelik aktarılırken insan çoğunlukla örtük kendisine benzetilendir.

Yine de bir cümlede birden fazla söz sanatı bulunabileceği için soru kökü ve bütün bağlam değerlendirilir.

Ad aktarması ve mecazla ayrım

İstiarede belirleyici bağ benzerliktir.

Ad aktarmasında benzetme amacı olmadan parça-bütün, yer-insan, sanatçı-eser veya neden-sonuç gibi yakınlık ilişkisi kurulur. “Ankara yeni kararı açıkladı” cümlesinde şehir ile oradaki makamlar arasında yer-insan ilişkisi vardır; bu, istiare değil ad aktarmasıdır.

Her istiare mecazlı aktarım içerir, fakat her mecaz istiare değildir.

Önce gerçek anlamdan uzaklaşma belirlenir, sonra aktarımın dayanağı sorulur.

Benzerlik varsa istiare, benzerlik dışındaki yakınlık varsa ad aktarması düşünülür.

Sınavda çözüm sırası

Önce cümleyi bağlamıyla oku ve gerçek anlamla uyuşmayan kullanımı belirle.

Örtük karşılığı bulup ilişkinin benzerlik olup olmadığını denetle.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada

Eğretileme (İstiare) anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Türkçe dersindeki diğer konular

Bu Konunun Sınavdaki Ağırlığı

Eğretileme (İstiare) konusu KPSS Lisans Genel Yetenek düzeyindeki Türkçe dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.

Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.

SSS

Sık Sorulan Sorular

Eğretileme (İstiare), KPSS Lisans Genel Yetenek düzeyindeki Türkçe dersinin konularından biridir. Aynı dersin diğer konularına bu sayfanın altındaki konu listesinden geçebilirsiniz.

Bu sayfada konunun ücretsiz özeti ve anlatımın neredeyse tamamı yer alır; yalnızca kapanış bölümü uygulamaya bırakılmıştır. Sesli anlatım, çevrimdışı indirme ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Türkçe dersi için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmuyor; doğrulanmamış bir oran yayımlamıyoruz. Dersin kapsamını konu listesinden takip edebilirsiniz.

Önce özeti okuyup konunun ne hakkında olduğunu netleştirin, sonra anlatımı baştan sona takip edin. Anlatımı bitirir bitirmez aynı konudan soru çözün: konuyu okumaktan çok, okuduktan hemen sonra hatırlamaya çalışmak kalıcılığı belirler. Bir gün sonra sadece özeti tekrar okumak çoğu konu için yeterli olur.

Türkçe dersi bu sayfadaki konuyla birlikte 201 konu içerir. Tam liste sayfanın altındaki konu bağlantılarında ve dersin kendi sayfasında yer alır; oradan her konunun ücretsiz özetini tek sayfada okuyabilirsiniz.

Türkçe dersindeki diğer konular

Bu ders toplam 201 konu içerir.

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
KPSS Lisans soru çözme rehberi
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by