Yakınma, konuşanın bir kişi, davranış, olay veya durumdan duyduğu memnuniyetsizliği şikâyet ya da serzeniş olarak bildirmesidir. Sitem ise belirli bir kişiye, onun sözü veya davranışının kendisinde üzüntü, alınganlık ya da kırgınlık yarattığını öfkelenmeden anlatan daha özel bir anlamdır. Bu yüzden her sitemde bir hoşnutsuzluk bulunabilir; fakat her yakınma sitem değildir. "Otobüsler yine geç kaldı" genel yakınmaya, "Zor günümde beni hiç aramadın" bağlama göre muhataba yönelen siteme örnektir. Güçlü öfke ve azarlama, TDK tanımındaki sitemin ayırt edici ölçütü değildir. Hayıflanma kişinin kendi durumuna veya kaçan olana üzülmesi, pişmanlık ise kendi davranışını yanlış bulmasıdır. Çözümde duygunun hedefi, belirli bir muhatap ve ilişki beklentisi bulunup bulunmadığı, kırgınlığın öfkeden ayrılıp ayrılmadığı birlikte değerlendirilmelidir.
Yakınma - Sitem Konu Anlatımı
Yakınma - Sitem konusunun özeti ve anlatımı — KPSS Lisans Türkçe dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
KPSS Lisans konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
KPSS Lisans ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Yakınma
Yakınma, bir kişi, davranış, olay veya süregelen durumdan duyulan memnuniyetsizliğin şikâyet ya da serzeniş biçiminde dile getirilmesidir.
"Bu otobüsler yine geç kaldı" cümlesinde konuşan yalnızca saat bilgisi vermez; tekrar eden gecikmeden rahatsızlığını da gösterir.
"İşler bir türlü zamanında bitmiyor" cümlesinde de genel bir durumdan yakınma vardır.
Yakınmanın hedefi mutlaka belirsiz veya kişisiz olmak zorunda değildir.
Konuşan bir kişiden de yakınabilir.
Ayırıcı nokta, cümlenin genel olarak şikâyeti mi öne çıkardığı, yoksa belirli bir muhataba ilişkin kırgın beklentiyi mi taşıdığıdır.
Yine, hâlâ, bir türlü ve hep gibi sözler yakınma anlamını güçlendirebilir; fakat tek başlarına yeterli değildir.
Cümlenin bütünü konuşanın memnuniyetsizliğini duyurmalıdır.
Sitem
TDK Güncel Türkçe Sözlükteki anlam çerçevesine göre sitem, bir kimseye onun sözü veya davranışının üzüntü, alınganlık ya da kırgınlık doğurduğunu öfkelenmeden belirtmektir.
Sitem bu nedenle belirli bir muhatap ve ilişki beklentisi içerir.
"Zor günümde beni hiç aramadın" sözü, konuşan karşısındaki kişiden ilgi beklediği ve bu beklenti karşılanmadığı için sitem olabilir.
"Bunca emeğimi görmezden geldin" cümlesinde de kırgınlık muhataba yönelir.
Sitemin doğrudan "sen" zamiriyle kurulması şart değildir.
"İnsan eski arkadaşını hiç mi hatırlamaz?
" sözü bağlamda belirli bir kişiye yöneliyorsa sitem taşıyabilir.
Buna karşılık yalnız sert bir suçlama veya öfkeli azarlama bulunması sitem sonucunu otomatik olarak doğurmaz.
Sözlük tanımındaki öfkelenmeme unsuru nedeniyle asıl ton incinme ve kırgınlıktır.
Yakınma ile sitem arasındaki ilişki
İki anlamın ortak alanı hoşnutsuzluktur.
Yakınma daha geniş bir şikâyet kategorisidir; kişi, hizmet, toplumsal alışkanlık veya tekrar eden olay hedef olabilir.
Sitem ise bu hoşnutsuzluğun belirli bir kişiye, aradaki ilişkiye ve karşılanmayan beklentiye bağlanan özel görünümüdür.
Bu nedenle "hedef genel ise yakınma, hedef kişi ise mutlaka sitem" gibi katı bir kural kurulamaz.
Bir kişiden genel biçimde şikâyet edilebilir; sitem için ayrıca kırgınlık ve beklenti ilişkisi aranır.
Örnekleri karşılaştırın:
- "Komşular her gece gürültü yapıyor.
" Konuşanın rahatsızlığı ve şikâyeti öndedir; yakınmadır.
- "Bunca yıllık komşumsun, bir kez olsun hâlimi sormadın.
" Belirli muhataba yönelen incinmiş beklenti sitemi öne çıkarır.
- "Yönetici yine toplantıya geç geldi.
" Bağlama göre saptama veya yakınma olabilir; kırgın ilişki beklentisi verilmeden sitem denmez.
- "Sana güvendim, ama sözünü tutmadın.
" Öfke yerine incinmiş bir serzenişle söylenmişse sitemdir.
Hayıflanma ve pişmanlıktan ayırma
Kaynak transkript, yakınmayı özellikle hayıflanmayla karşılaştırır.
Hayıflanmada kişi çoğunlukla kendi durumuna, kaçırdığı imkâna veya gerçekleşmeyen bir olasılığa üzülür: "Keşke o günleri daha iyi değerlendirseydim.
" Pişmanlıkta ise kişi kendi yaptığı davranışı yanlış bulur ve sorumluluğu kendisine yöneltir: "Onu kıracak sözü söylememeliydim.
" Yakınmada rahatsızlık bir dış kişi veya duruma yönelir; sitemde buna belirli muhatapla kurulan kırgın beklenti eklenir.
Olumsuzluk eki, soru biçimi veya ünlem tek başına duygu türünü belirlemez.
"Ne zaman sözünü tutacaksın?
" gerçek bir zaman sorusu da olabilir, bağlama göre yakınma ya da sitem de.
"Ne kadar erken hatırladın!
" görünüşte olumlu sözcükler taşısa da alaylı bağlamda geç kalmaya yönelik sitem anlatabilir.
Karar için olay değil, konuşanın o olaya yüklediği duygu okunur.
Çözüm sırası
Önce cümlenin yalnız saptama mı yaptığını, yoksa memnuniyetsizlik mi bildirdiğini belirleyin.
Memnuniyetsizlik varsa hedefin konuşanın kendi davranışı mı, kaçan bir durum mu, dış koşul mu, yoksa belirli bir muhatap mı olduğunu bulun.
Kendi yanlış davranışı pişmanlığa, kaçan imkâna dönük iç üzüntü hayıflanmaya götürür.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Yakınma - Sitem anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Türkçe dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Yakınma - Sitem konusu KPSS Lisans Genel Yetenek düzeyindeki Türkçe dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM)KPSS Lisans (Genel Yetenek-Genel Kültür) sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav Takvimi2026 KPSS Lisans GY-GK sınav, başvuru ve sonuç tarihleri (resmî takvim).
- KPSS Başvuru — Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- KPSS KılavuzuResmî KPSS kılavuzu: başvuru koşulları, ücret ve sınav bilgileri.
- 2026 KPSS DuyurularıÖSYM 2026 KPSS ana sayfası ve güncel duyurular.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiKPSS sonuç sorgulama ve sonuç belgesi doğrulama.
Sık Sorulan Sorular
Türkçe dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 201 konu içerir.
- Sözcüğün Anlam Özellikleri
- Gerçek Anlam
- Mecaz Anlam
- Terimsel Anlam
- Sözcükte Anlam Olayları
- Benzetme (Teşbih)
- Eğretileme (İstiare)
- Kişileştirme (Teşhis)
- Kinaye (Değinmece)
- Mecazımürsel (Ad Aktarması)
- Dokundurma (Tariz)
- Mübalağa (Abartma)
- Dolaylama
- Güzel Adlandırma
- Sözcükler Arası Anlam İlişkileri
- Eş - Yakın Anlamlı Sözcükler
- Karşıt (Zıt) Anlamlı Sözcükler
- Eş Sesli (Sesteş) Sözcükler
- Somut - Soyut Anlamlı Sözcükler
- Nitel-Nicel Anlamlı Sözcükler
- Genel-Özel Anlamlı Sözcükler
- Yansıma Sözcükler
- Kalıplaşmış Söz Öbekleri
- İkilemeler
- Pekiştirmeler
- Deyimler
- Atasözleri
- Kalıplaşmamış Söz Öbekleri
- Cümlenin Yorumu
- Cümlenin İletisi
- Cümleden Çıkarılacak Kesin Yargı
- Cümlede Vurgu
- Eş - Yakın Anlamlı Cümleler
- Anlamca Çelişen Cümleler
- Anlamlarına Göre Cümleler
- Olumlu Cümleler
- Olumsuz Cümleler
- Soru Cümleleri
- Ünlem Cümleleri
- Emir Cümleleri
- İçerdiği Duygu, Düşünce ve Duruma Göre Cümleler
- Çıkarım
- Kanıksama
- Saptama
- Değerlendirme
- Pişmanlık
- Ön Yargı
- Olasılık
- Varsayım
- Tahmin
- Şaşırma
- Kuşku
- Uyarı
- Öneri
- Anlam İlişkilerine Göre Cümleler
- Neden - Sonuç (Gerekçe) İlişkisi
- Amaç - Sonuç İlişkisi
- Koşul (Şart) Cümleleri
- Anlatım Özelliklerine Göre Cümleler
- Öznel ve Nesnel Anlatım
- Tanım Cümleleri
- Karşılaştırma Cümleleri
- İçerik ve Üslup (Biçem) Bildiren Cümleler
- Doğrudan Anlatım (Aktarma) Cümleleri
- Dolaylı Anlatım (Aktarma) Cümleleri
- Cümle Analizi (Cümle Değerlendirme)
- Cümlenin Yapısı
- Cümle Tamamlama
- Cümle Oluşturma
- Paragrafın Yapısı
- Paragrafın Bölümleri ve Boşluk Tamamlama
- Düşüncenin Akışını Bozan Cümleler
- Paragrafı İkiye Bölme
- Paragraf Oluşturma
- Paragrafta Yer Değiştirme
- Paragrafın İçeriği
- Ana Düşünce
- Yardımcı Düşünceler
- Paragrafta Anlatım Biçimleri
- Açıklayıcı Anlatım
- Tartışmacı Anlatım
- Öyküleyici Anlatım
- Betimleyici Anlatım
- Düşünceyi Geliştirme Yolları
- Tanımlama
- Karşılaştırma
- Örnekleme
- Sesler
- Ünlü Sesler ve Ünlü Uyumları
- Ünsüz Sesler
- Ses Olayları
- Ünsüz Değişimi - Yumuşama
- Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşme)
- Ses Düşmesi
- Ses Türemesi
- Ulama
- Dudak Ünsüzlerinin Benzeşmesi
- Ünlü Daralması
- Kökte Ünlü Değişimi
- Yardımcı Sesler
- Kök ve Gövde
- Ekler
- Yapım Ekleri
- Çekim Ekleri
- Yapılarına Göre Sözcükler
- İsim (Ad)
- Varlıkların Türüne Göre İsimler
- Varlıkların Sayılarına Göre İsimler
- İsmin Hâlleri
- İsim Tamlamaları
- Zamir (Adıl)
- Kişi Zamirleri
- İşaret Zamirleri
- Belgisiz Zamirler
- Soru Zamirleri
- İlgi Zamiri (Aitlik Eki)
- Sıfat (Ön Ad)
- Niteleme Sıfatları
- Belirtme Sıfatları
- Adlaşmış Sıfatlar
- Zarf (Belirteç)
- Durum Zarfları
- Yer-Yön Zarfları
- Zaman Zarfları
- Ölçü-Miktar Zarfları
- Soru Zarfları
- Edat (İlgeç)
- Bağlaç
- Ünlem
- Fiil (Eylem)
- İş (Kılış) Fiilleri
- Oluş Fiileri
- Durum Fiileri
- Fiillerde Kip
- Fiillerde Kişi
- Fiillerde Olumsuzluk
- Fiillerde Anlam (Zaman) Kayması
- Fiillerde Çatı
- Fiilimsiler
- Fiilimsi Grupları
- Yardımcı Fiiller
- Ek Fiil (Ek-Eylem)
- Cümle Türleri
- Yüklemlerine Göre Cümleler
- Öge Dizilişine Göre Cümleler
- Yapılarına Göre Cümleler
- Cümlenin Ögeleri
- Yüklem
- Özne
- Nesne
- Dolaylı Tümleç
- Zarf Tümleci
- Edat Tümleci
- Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler
- Kısaltmaların Yazımı
- Sayıların Yazımı
- Deyimlerin ve İkilemelerin Yazımı
- Birleşik Kelimelerin Yazımı
- Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler
- Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler
- Yabancı Özel Adların Yazımı
- Ses Olaylarıyla İlgili Yazım Kuralları
- Nokta ( . )
- Virgül ( , )
- Noktalı Virgül ( ; )
- İki Nokta ( : )
- Üç Nokta ( ... )
- Soru İşareti ( ? )
- Ünlem İşareti ( ! )
- Kısa Çizgi ( - )
- Uzun Çizgi (-)
- Tırnak İşareti ( " " )
- Parantez ( )
- Kesme İşareti ( ' )
- Anlama Dayalı Anlatım Bozuklukları
- Gereksiz Ek ve Sözcük Kullanımı
- Çelişen Sözcüklerin Bir Arada Kullanımı
- Yanlış Ek ve Sözcük Kullanımı
- Sözcüğün Yanlış Yerde Kullanımı
- Deyim-Atasözü Yanlışları
- Anlam Belirsizliği
- Mantık Hataları
- Dil Bilgisine Dayalı Anlatım Bozuklukları
- Fiil ve Yüklem Yanlışları
- Özne - Yüklem Uyuşmazlığı
- Özne Eksikliği
- Nesne Eksikliği
- Dolaylı Tümleç Eksikliği
- Zarf ve Edat Tümleci Eksikliği
- Tamlama Yanlışları
- Çatı Uyuşmazlığı
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
KPSS Lisans soru çözme rehberi