KPSS Lisans · Türkçe

Kesme İşareti ( ' ) Konu Anlatımı

Kesme İşareti ( ' ) konusunun özeti ve anlatımı — KPSS Lisans Türkçe dersi. Özet her zaman ücretsiz.

Kısaca

Kesme işareti, özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme eklerini ayırır; fakat her büyük harfli ifadeden sonra kullanılmaz. Kişi ve yer adları, eser adları, belirli kanun ve yönetmelik adları ile kısaltma ve sayılara gelen ekler temel kullanım alanlarıdır. Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz; “Avrupa Birliği’ne” TDK'nin ayrıca gösterdiği istisnadır. Özel adlara gelen yapım ve çokluk ekleriyle bunlardan sonraki eklerde de kesme yoktur. Kişi adından sonra gelen saygı veya unvan sözü ek aldığında ek kesmeyle ayrılır: “Nihat Bey’e”, “Enver Paşa’ya”. Özel ad için yay ayraç içinde açıklama verildiğinde ek ve kesme açıklamadan önce asıl ada bağlanır: “Yunus Emre’nin (1240?-1320)”. Kısaltmalarda ek okunuşa, sayılarda söylenişe göre seçilir; bağlaç olan “de/da” ise ayrı yazılır ve kesmeyle bağlanmaz.

Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.

Özet: Sesli anlatım yakında

Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış

KPSS Lisans konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.

KPSS Lisans ders notları PDF’ini indir

Konu Anlatımı

Tam anlatım: Sesli anlatım yakında

Kesme işareti, Türkçede belirli bir yazı birimiyle ona getirilen eki ayırır.

En yaygın kural, özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme eklerinin kesmeyle ayrılmasıdır: “Ankara’ya”, “Atatürk’ün”, “Türkiye’miz”, “Resmî Gazete’de”.

Çözümde önce ifadenin gerçekten özel ad olup olmadığı, sonra gelen unsurun ek mi bağımsız sözcük mü olduğu belirlenir. “Büyük harfle başladıysa kesme gelir” biçimindeki otomatik kural doğru değildir.

Kişi adları, soyadları, takma adlar ve hayvanlara verilmiş özel adlar ek aldığında kesme kullanılır.

Millet, boy, devlet, din, mitoloji ve gök bilimi adları da özel ad değerleriyle aynı kurala girer.

Coğrafi adlarda yalnız yer adının kendisi değil, özel adın parçası olan tür sözü de bütünün içinde kalır: “Çanakkale Boğazı’nın”, “Sait Halim Paşa Yalısı’ndan”.

Yer bildiren özel ad kısaltmalı biçimde kullanıldığında da “Boğaz’dan”, “Hisar’dan” örneklerinde olduğu gibi kesme gelir.

Kitap, dergi, gazete ve sanat eseri adlarına getirilen ekler kesmeyle ayrılır.

Belirli bir hukuk metni kastedilip adı büyük harfle kurulduğunda da “Millî Eğitim Temel Kanunu’na” veya “Bu Kanun’un 17. maddesi” biçimleri kullanılır.

Buna karşılık “kanuna göre” gibi genel tür adı kullanımında özel ad kuralı doğmaz.

Eser adı tırnak içine alınmışsa tırnak işareti ek sınırını zaten gösterir; TDK, “Bit Palas”ını örneğinde olduğu gibi kapanış tırnağından sonra ayrıca kesme kullanılmamasını ister.

Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz: “Türkiye Büyük Millet Meclisine”, “Türk Dil Kurumundan”, “Danışma Kurulunun”, “Mavi Köşe Bakkaliyesinden”.

Bu adların büyük harfle yazılması istisnayı değiştirmez.

TDK, “Avrupa Birliği’ne” kullanımını ayrıca kesmeli biçimde gösterir.

Soruda önce özel adın türü belirlenmeli; kurum adı ile eser veya mevzuat adı birbirine karıştırılmamalıdır.

Kişi adlarından sonra gelen saygı ve unvan sözleri ayrı bir yasak grubu değildir.

Ek, bu sözlere getirildiğinde kesmeyle ayrılır: “Nihat Bey’e”, “Ayşe Hanım’dan”, “Mahmut Efendi’ye”, “Enver Paşa’ya”.

Makam veya görev adı kişi adlandırmasının parçası olarak kullanıldığında “Türk Dil Kurumu Başkanı’na” örneği de aynı başlıkta verilir.

Bu nedenle “saygı sözü kesmeli, unvan kesmesizdir” ayrımı yanlıştır.

Özel ad için yay ayraç içinde açıklama yapıldığında ek, açıklamanın sonuna taşınmaz; asıl özel ada bağlanır ve yay ayraçtan önce yer alır: “Yunus Emre’nin (1240?-1320)”, “Yakup Kadri’nin (Karaosmanoğlu)”.

Yay ayraç içindeki kısaltmanın kendisi ek alıyorsa farklı bir yapı oluşabilir; “Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM)’nin” örneğinde ek, kullanılan kısaltmaya bağlanır.

Belirleyici soru, ekin hangi yazı birimini çekimlediğidir.

Özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesmeyle ayrılmaz: “Türkçe”, “Türkleşmek”, “Avrupalıdan”, “Ahmetler”, “Türklerin”.

Yapım eki yeni bir kelime kurduğu, çokluk eki de bu kuralda özel ad gövdesiyle bütünleştiği için kesme sonradan geri gelmez.

Sonunda üçüncü tekil kişi iyelik eki bulunan özel ada başka bir iyelik eki getirildiğinde de “Boğaz Köprümüzün”, “Kuşadamızdaki” biçimleri kesmesizdir.

Kısaltmalara getirilen ekler kesmeyle ayrılır ve ek kısaltmanın okunuşuna göre seçilir: “TBMM’nin”, “TDK’nin”, “NATO’dan”, “BOTAŞ’ın”.

Sonunda nokta bulunan kısaltmalar ile üs işaretli birimlerde TDK ayrı bir yazım uygular; ek noktadan veya üs işaretinden sonra kesmesiz yazılır: “vb.leri”, “cm³e”.

Sayılara getirilen ekler ise sayının söylenişine göre ve kesmeyle yazılır: “1985’te”, “8’inci”, “657’yle”.

Belirli tarih bildiren ay ve gün adlarına gelen eklerde de “17 Aralık’a” biçimi kullanılır.

Kesme, özel adın yazılışını korurken söyleyişteki bazı ses olaylarını engellemez.

Sonu p, ç, t, k ünsüzlerinden biriyle biten belirli özel adlar ünlüyle başlayan ek aldığında yazıda özel ad ve kesme korunur; söyleyişte son ses yumuşayabilir.

Bu nedenle yazım ile telaffuz ayrı değerlendirilir.

Özel ad yerine kullanılan “o” zamiri ise özel ad gibi büyük yazılmaz ve aldığı ek kesmeyle ayrılmaz.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada

Kesme İşareti ( ' ) anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Türkçe dersindeki diğer konular

Bu Konunun Sınavdaki Ağırlığı

Kesme İşareti ( ' ) konusu KPSS Lisans Genel Yetenek düzeyindeki Türkçe dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.

Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.

SSS

Sık Sorulan Sorular

Kesme İşareti ( ' ), KPSS Lisans Genel Yetenek düzeyindeki Türkçe dersinin konularından biridir. Aynı dersin diğer konularına bu sayfanın altındaki konu listesinden geçebilirsiniz.

Bu sayfada konunun ücretsiz özeti ve anlatımın neredeyse tamamı yer alır; yalnızca kapanış bölümü uygulamaya bırakılmıştır. Sesli anlatım, çevrimdışı indirme ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Türkçe dersi için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmuyor; doğrulanmamış bir oran yayımlamıyoruz. Dersin kapsamını konu listesinden takip edebilirsiniz.

Önce özeti okuyup konunun ne hakkında olduğunu netleştirin, sonra anlatımı baştan sona takip edin. Anlatımı bitirir bitirmez aynı konudan soru çözün: konuyu okumaktan çok, okuduktan hemen sonra hatırlamaya çalışmak kalıcılığı belirler. Bir gün sonra sadece özeti tekrar okumak çoğu konu için yeterli olur.

Türkçe dersi bu sayfadaki konuyla birlikte 201 konu içerir. Tam liste sayfanın altındaki konu bağlantılarında ve dersin kendi sayfasında yer alır; oradan her konunun ücretsiz özetini tek sayfada okuyabilirsiniz.

Türkçe dersindeki diğer konular

Bu ders toplam 201 konu içerir.

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
KPSS Lisans soru çözme rehberi
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by