Mantık hatası ve sıralama yanlışı, cümledeki durumların önem, ciddiyet veya aşama bakımından doğru sıraya konmaması ya da anlatılan yargıların kendi içinde tutarsız olmasıdır. Denetim, yalnız sözcüklerin doğru seçilip seçilmediğine değil, aralarındaki düşünce ilişkisine yönelir. “Bırakın ... bile ...” yapısında daha kapsamlı veya güç olan durum önce, daha dar veya kolay olan durum sonra gelmelidir. “İlk kez” ile “geleneksel” gibi aynı bağlamda çatışan nitelemeler de cümlenin mantığını bozar. Çözümde önce karşılaştırma ya da aşama ekseni belirlenir; sonra unsurlar bu eksende doğru sıraya konur ve cümlede birbirini geçersiz kılan yargı bulunup bulunmadığı sınanır. Bu bozukluk, birden çok yoruma açıklık oluşturan anlam belirsizliğinden ayrıdır.
Mantık Hataları Konu Anlatımı
Mantık Hataları konusunun özeti ve anlatımı — KPSS Lisans Türkçe dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
KPSS Lisans konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
KPSS Lisans ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Mantık hatasının ölçütü
Mantık hatası ve sıralama yanlışı, cümlenin dil bilgisi bakımından kurulmuş görünmesine rağmen düşünce düzeninin bozulmasıdır.
Millî Eğitim Bakanlığının konu özetinde bu bozukluk, durumların önem, ciddiyet veya aşama bakımından doğru sıralanmaması ya da cümlede anlatılanların tutarsız olması olarak tanımlanır.
Bu nedenle inceleme, tek tek sözcüklerin sözlük anlamıyla bitmez; sözcüklerin aynı yargı içinde kurduğu ilişki sınanır.
Cümlede bir sıralama varsa önce ortak ölçüt bulunmalıdır.
İki durum güçlük bakımından mı, kapsam bakımından mı, önem bakımından mı karşılaştırılıyor?
Ardından hangi durumun daha geniş, daha zor veya daha ileri aşama olduğu belirlenir.
Aynı ölçüte bağlanamayan unsurlar tek bir artış ya da azalış çizgisine yerleştirilemez.
“Bırakın ... bile ...” yapısında sıra
“Bırakın ... bile ...” kalıbı, daha güçlü veya kapsamlı durumdan daha zayıf ya da dar duruma doğru ilerler.
MEB örneğindeki “Kuraklık yüzünden bu yılki mahsul bırakın bir evi köyü bile doyurmaz.” cümlesinde sıra ters kurulmuştur.
Bir köyü doyurmak, bir evi doyurmaktan daha kapsamlıdır.
Doğru sıra şöyledir: “Kuraklık yüzünden bu yılki mahsul bırakın köyü bir evi bile doyurmaz.”
Aynı denetim başka örneklere de uygulanır. “Yemek yapmayı bırak, soğan bile soyamaz.” cümlesinde yemek yapmak daha kapsamlı, soğan soymak daha dar beceridir; kalıbın yönü bu yüzden doğrudur.
Ezberlenecek olan sözcük sırası değil, kapsam çizgisidir.
Birbirini geçersiz kılan nitelemeler
Mantık hatası yalnız sıralamada görülmez.
Aynı varlık veya olay için kullanılan iki niteleme birlikte doğru olamıyorsa cümle tutarsızlaşır. “İlk kez yapılan geleneksel pilav gününe katıldık.” örneğinde “ilk kez” ile “geleneksel” aynı etkinliğin geçmişine ilişkin zıt varsayımlar kurar.
Bir etkinlik ilk kez yapılıyorsa henüz tekrara dayalı bir gelenek niteliği kazanmış olamaz.
MEB materyalindeki düzeltme, çatışan “ilk kez yapılan” sözünü çıkararak “Geleneksel pilav gününe katıldık.” biçimini kullanır.
Bu tür sorularda her nitelemenin cümleye yüklediği ön kabul ayrı yazılabilir.
Ön kabuller aynı anda gerçekleşemiyorsa sorun sözcüğün yeri değil, yargının mantığıdır.
Düzeltmede cümlenin amaçladığı bilgi korunur ve onu geçersiz kılan söz çıkarılır ya da değiştirilir.
Yakın başlıklardan ayırma
Mantık hatası, anlamca çelişen sözlerin birlikte kullanımıyla yakın görünse de soru kökü ve kurulan ilişki dikkatle okunmalıdır.
Kesinlik bildiren bir sözle olasılık bildiren bir sözün aynı yargıda çatışması, anlatım bozukluklarının “anlamca çelişen sözler” başlığında da ele alınabilir.
Mantık ve sıralama başlığında ise özellikle önem, ciddiyet, kapsam veya aşama çizgisinin bozulması ve yargının gerçeklik koşullarının uyuşmaması öne çıkar.
Anlam belirsizliğinde cümle birden fazla yoruma açılır ve hangi anlamın amaçlandığı kesinleşmez.
Mantık hatasında ise çoğu kez amaçlanan anlam anlaşılır; fakat kurulan sıra veya ön kabuller tutarsızdır. “Bir evi mi, köyü mü önce söylemeliyiz?” sorusu sıralamayı; “Cümle kimin hasta olduğunu söylüyor?” sorusu belirsizliği denetler.
Çözüm sırası
- Cümlenin temel yargısını bulun.
- Karşılaştırılan unsurlar varsa ortak ölçütü belirleyin.
- Daha kapsamlı, ciddi veya ileri aşamadaki unsurla daha dar olanın sırasını kontrol edin.
- Aynı olay için kullanılan nitelemelerin birlikte doğru olup olamayacağını sınayın.
- Düzeltmenin temel bilgiyi koruyup yalnız yanlış ilişkiyi giderdiğini doğrulayın.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Mantık Hataları anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Türkçe dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Mantık Hataları konusu KPSS Lisans Genel Yetenek düzeyindeki Türkçe dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM)KPSS Lisans (Genel Yetenek-Genel Kültür) sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav Takvimi2026 KPSS Lisans GY-GK sınav, başvuru ve sonuç tarihleri (resmî takvim).
- KPSS Başvuru — Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- KPSS KılavuzuResmî KPSS kılavuzu: başvuru koşulları, ücret ve sınav bilgileri.
- 2026 KPSS DuyurularıÖSYM 2026 KPSS ana sayfası ve güncel duyurular.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiKPSS sonuç sorgulama ve sonuç belgesi doğrulama.
Sık Sorulan Sorular
Türkçe dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 201 konu içerir.
- Sözcüğün Anlam Özellikleri
- Gerçek Anlam
- Mecaz Anlam
- Terimsel Anlam
- Sözcükte Anlam Olayları
- Benzetme (Teşbih)
- Eğretileme (İstiare)
- Kişileştirme (Teşhis)
- Kinaye (Değinmece)
- Mecazımürsel (Ad Aktarması)
- Dokundurma (Tariz)
- Mübalağa (Abartma)
- Dolaylama
- Güzel Adlandırma
- Sözcükler Arası Anlam İlişkileri
- Eş - Yakın Anlamlı Sözcükler
- Karşıt (Zıt) Anlamlı Sözcükler
- Eş Sesli (Sesteş) Sözcükler
- Somut - Soyut Anlamlı Sözcükler
- Nitel-Nicel Anlamlı Sözcükler
- Genel-Özel Anlamlı Sözcükler
- Yansıma Sözcükler
- Kalıplaşmış Söz Öbekleri
- İkilemeler
- Pekiştirmeler
- Deyimler
- Atasözleri
- Kalıplaşmamış Söz Öbekleri
- Cümlenin Yorumu
- Cümlenin İletisi
- Cümleden Çıkarılacak Kesin Yargı
- Cümlede Vurgu
- Eş - Yakın Anlamlı Cümleler
- Anlamca Çelişen Cümleler
- Anlamlarına Göre Cümleler
- Olumlu Cümleler
- Olumsuz Cümleler
- Soru Cümleleri
- Ünlem Cümleleri
- Emir Cümleleri
- İçerdiği Duygu, Düşünce ve Duruma Göre Cümleler
- Çıkarım
- Kanıksama
- Saptama
- Değerlendirme
- Yakınma - Sitem
- Pişmanlık
- Ön Yargı
- Olasılık
- Varsayım
- Tahmin
- Şaşırma
- Kuşku
- Uyarı
- Öneri
- Anlam İlişkilerine Göre Cümleler
- Neden - Sonuç (Gerekçe) İlişkisi
- Amaç - Sonuç İlişkisi
- Koşul (Şart) Cümleleri
- Anlatım Özelliklerine Göre Cümleler
- Öznel ve Nesnel Anlatım
- Tanım Cümleleri
- Karşılaştırma Cümleleri
- İçerik ve Üslup (Biçem) Bildiren Cümleler
- Doğrudan Anlatım (Aktarma) Cümleleri
- Dolaylı Anlatım (Aktarma) Cümleleri
- Cümle Analizi (Cümle Değerlendirme)
- Cümlenin Yapısı
- Cümle Tamamlama
- Cümle Oluşturma
- Paragrafın Yapısı
- Paragrafın Bölümleri ve Boşluk Tamamlama
- Düşüncenin Akışını Bozan Cümleler
- Paragrafı İkiye Bölme
- Paragraf Oluşturma
- Paragrafta Yer Değiştirme
- Paragrafın İçeriği
- Ana Düşünce
- Yardımcı Düşünceler
- Paragrafta Anlatım Biçimleri
- Açıklayıcı Anlatım
- Tartışmacı Anlatım
- Öyküleyici Anlatım
- Betimleyici Anlatım
- Düşünceyi Geliştirme Yolları
- Tanımlama
- Karşılaştırma
- Örnekleme
- Sesler
- Ünlü Sesler ve Ünlü Uyumları
- Ünsüz Sesler
- Ses Olayları
- Ünsüz Değişimi - Yumuşama
- Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşme)
- Ses Düşmesi
- Ses Türemesi
- Ulama
- Dudak Ünsüzlerinin Benzeşmesi
- Ünlü Daralması
- Kökte Ünlü Değişimi
- Yardımcı Sesler
- Kök ve Gövde
- Ekler
- Yapım Ekleri
- Çekim Ekleri
- Yapılarına Göre Sözcükler
- İsim (Ad)
- Varlıkların Türüne Göre İsimler
- Varlıkların Sayılarına Göre İsimler
- İsmin Hâlleri
- İsim Tamlamaları
- Zamir (Adıl)
- Kişi Zamirleri
- İşaret Zamirleri
- Belgisiz Zamirler
- Soru Zamirleri
- İlgi Zamiri (Aitlik Eki)
- Sıfat (Ön Ad)
- Niteleme Sıfatları
- Belirtme Sıfatları
- Adlaşmış Sıfatlar
- Zarf (Belirteç)
- Durum Zarfları
- Yer-Yön Zarfları
- Zaman Zarfları
- Ölçü-Miktar Zarfları
- Soru Zarfları
- Edat (İlgeç)
- Bağlaç
- Ünlem
- Fiil (Eylem)
- İş (Kılış) Fiilleri
- Oluş Fiileri
- Durum Fiileri
- Fiillerde Kip
- Fiillerde Kişi
- Fiillerde Olumsuzluk
- Fiillerde Anlam (Zaman) Kayması
- Fiillerde Çatı
- Fiilimsiler
- Fiilimsi Grupları
- Yardımcı Fiiller
- Ek Fiil (Ek-Eylem)
- Cümle Türleri
- Yüklemlerine Göre Cümleler
- Öge Dizilişine Göre Cümleler
- Yapılarına Göre Cümleler
- Cümlenin Ögeleri
- Yüklem
- Özne
- Nesne
- Dolaylı Tümleç
- Zarf Tümleci
- Edat Tümleci
- Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler
- Kısaltmaların Yazımı
- Sayıların Yazımı
- Deyimlerin ve İkilemelerin Yazımı
- Birleşik Kelimelerin Yazımı
- Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler
- Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler
- Yabancı Özel Adların Yazımı
- Ses Olaylarıyla İlgili Yazım Kuralları
- Nokta ( . )
- Virgül ( , )
- Noktalı Virgül ( ; )
- İki Nokta ( : )
- Üç Nokta ( ... )
- Soru İşareti ( ? )
- Ünlem İşareti ( ! )
- Kısa Çizgi ( - )
- Uzun Çizgi (-)
- Tırnak İşareti ( " " )
- Parantez ( )
- Kesme İşareti ( ' )
- Anlama Dayalı Anlatım Bozuklukları
- Gereksiz Ek ve Sözcük Kullanımı
- Çelişen Sözcüklerin Bir Arada Kullanımı
- Yanlış Ek ve Sözcük Kullanımı
- Sözcüğün Yanlış Yerde Kullanımı
- Deyim-Atasözü Yanlışları
- Anlam Belirsizliği
- Dil Bilgisine Dayalı Anlatım Bozuklukları
- Fiil ve Yüklem Yanlışları
- Özne - Yüklem Uyuşmazlığı
- Özne Eksikliği
- Nesne Eksikliği
- Dolaylı Tümleç Eksikliği
- Zarf ve Edat Tümleci Eksikliği
- Tamlama Yanlışları
- Çatı Uyuşmazlığı
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
KPSS Lisans soru çözme rehberi