Fiil ve yüklem yanlışları, cümlenin yargı merkezinin eksik kurulması veya ortak yüklemin bağlandığı sözlerle anlam, kişi, kip, zaman ya da çatı bakımından uyuşmamasıyla ortaya çıkar. Bağlı veya sıralı cümlelerde bir yüklemin iki öge için ortak kullanılması ancak her iki ögeyle aynı anlam ve dilbilgisi ilişkisini kuruyorsa doğrudur. Yüklem eksikliği, kişi uyumsuzluğu, zaman-kip tutarsızlığı, isim ve fiil yüklemlerinin yanlış ortaklaştırılması ve fiilin istediği tamamlayıcının atlanması başlıca sorunlardır. Denetimde önce her yargının öznesi ve yüklemi ayrı kurulmalı, sonra ortak unsurun her cümleye tek tek uyup uymadığı sınanmalıdır. Amaç yüklemi yalnız bulmak değil, cümlenin bütün ögeleriyle doğru ilişki kurup kurmadığını göstermektir.
Fiil ve Yüklem Yanlışları Konu Anlatımı
Fiil ve Yüklem Yanlışları konusunun özeti ve anlatımı — KPSS Lisans Türkçe dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
KPSS Lisans konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
KPSS Lisans ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Fiil ve yüklem yanlışlarını denetlemek için önce cümlede kaç ayrı yargı bulunduğu belirlenir.
Her yargının öznesi, yüklemi ve yüklemin istediği tamamlayıcılar ayrı ayrı kurulmalıdır.
Bir sözcük sonda durduğu için otomatik olarak bütün cümlelerin ortak yüklemi sayılamaz; anlam, kişi, kip, zaman ve çatı bakımından her bölüme bağlanabilmesi gerekir.
Bu yöntem, özellikle bağlı ve sıralı cümlelerde gizlenen yüklem eksikliklerini görünür kılar.
Yüklem eksikliği, iki yargının farklı yüklemler gerektirmesine rağmen yalnız bir yüklem yazılmasıdır. “Kimi öğrenciler öykü, kimileri şiir okuyor” cümlesinde ikinci bölüm “şiir okuyor” diye kurulabilir; fakat ilk bölüm “öykü okuyor” anlamıyla aynı yükleme bağlandığı için sorun yoktur.
Buna karşılık “Kimi öğrenciler öyküyü seviyor, kimileri şiir” biçiminde ikinci yargının yüklemi eksik kalır; “şiiri seviyor” veya amaçlanan anlama göre başka bir yüklem açıkça kurulmalıdır.
Eksiklik yalnız biçim değil, hangi yargının amaçlandığını belirsizleştiren anlam sorunudur.
Ortak yüklemin anlam uyumu da sınanmalıdır. “Kitabı okudu ve çok beğendi” cümlesinde aynı özne iki ayrı yükleme doğru bağlanır.
Fakat farklı nesneler tek yükleme zorlandığında fiilin anlamı her ögeyle uyuşmayabilir. “Toplantıda hem sorunlar hem de çözüm önerileri tartışıldı ve bulundu” gibi bir cümlede sorunlar bulunabilir ama “çözüm önerileri bulundu” ile “sorunlar tartışıldı” ilişkileri ayrı kurulmalıdır; ortaklaştırma, istemeden her yüklemi her nesneye bağlayarak anlatım bozukluğu üretir.
Kişi uyumsuzluğu, özne ile yüklemin kişi ve çoğulluk ilişkisinin yanlış kurulmasıdır.
Birinci kişi başka kişilerle birlikte özneyse yüklem çoğunlukla birinci çoğul; ikinci kişi üçüncü kişiyle birlikteyse ikinci çoğul çekim ister.
Saygı, topluluk adı ve cansız çoğul gibi kullanımlarda bağlamın özel kuralları ayrıca değerlendirilir.
Güvenli denetim, gizli özne dahil her yüklemin “kim?” sorusuna verdiği cevabı kişi ekiyle karşılaştırmaktır.
Kip ve zaman tutarlılığı, aynı anlatım düzlemindeki yargıların gelişigüzel zaman değiştirmemesini gerektirir.
Zaman değişikliği anlamlı bir kronoloji kuruyorsa hata değildir; anlatıcı önce geçmiş olayı verip güncel sonucu açıklayabilir.
Hata, zaman veya kip değişiminin herhangi bir anlam farkı yaratmadan cümlenin kuruluşunu bozmasıdır. “Dün okula gider ve öğretmenle konuştum” cümlesinde amaç geçmişte tamamlanan iki eylemse “gittim ve konuştum” uyumu gerekir.
İsim ve fiil yüklemlerini ortaklaştırmak da ek fiil eksikliğine yol açabilir. “Salon geniş, ışığı da yeterliydi” cümlesinde iki isim yargısının zamanı aynı kurulmak isteniyorsa “salon genişti, ışığı da yeterliydi” denmelidir.
Bir bölümde olumsuzluk “değil”, diğerinde fiilin olumsuzluk ekiyle kurulacaksa tek biçim ikisini birden karşılamayabilir.
Her yargının olumlu-olumsuz ve zaman değeri ayrı kontrol edilir.
Fiilin istemi, yani hangi hâl ekiyle veya edatla tamamlayıcı istediği de yüklem denetiminin parçasıdır. “Bu karara karşı çıkıyor ve eleştiriyor” cümlesinde “karara karşı çıkıyor” fakat “kararı eleştiriyor” denir; tek tamamlayıcı iki fiile aynı biçimde bağlanamaz.
Çözüm, gerekli ögeleri ayrı yazmaktır: “Bu karara karşı çıkıyor ve kararı eleştiriyor.” Böylece sorun görünürde yüklemde olsa da fiilin nesne veya dolaylı tümleç ilişkisi düzeltilir.
Sınavda uygulanacak sıra şöyledir: yüklemleri bul, her yüklemin öznesini belirle, ortak kullanılan ögeleri her yükleme ayrı ayrı bağla, kişi-kip-zaman uyumunu kontrol et, sonra fiilin istediği hâl eklerini denetle.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Fiil ve Yüklem Yanlışları anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Türkçe dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Fiil ve Yüklem Yanlışları konusu KPSS Lisans Genel Yetenek düzeyindeki Türkçe dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM)KPSS Lisans (Genel Yetenek-Genel Kültür) sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav Takvimi2026 KPSS Lisans GY-GK sınav, başvuru ve sonuç tarihleri (resmî takvim).
- KPSS Başvuru — Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- KPSS KılavuzuResmî KPSS kılavuzu: başvuru koşulları, ücret ve sınav bilgileri.
- 2026 KPSS DuyurularıÖSYM 2026 KPSS ana sayfası ve güncel duyurular.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiKPSS sonuç sorgulama ve sonuç belgesi doğrulama.
Sık Sorulan Sorular
Türkçe dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 201 konu içerir.
- Sözcüğün Anlam Özellikleri
- Gerçek Anlam
- Mecaz Anlam
- Terimsel Anlam
- Sözcükte Anlam Olayları
- Benzetme (Teşbih)
- Eğretileme (İstiare)
- Kişileştirme (Teşhis)
- Kinaye (Değinmece)
- Mecazımürsel (Ad Aktarması)
- Dokundurma (Tariz)
- Mübalağa (Abartma)
- Dolaylama
- Güzel Adlandırma
- Sözcükler Arası Anlam İlişkileri
- Eş - Yakın Anlamlı Sözcükler
- Karşıt (Zıt) Anlamlı Sözcükler
- Eş Sesli (Sesteş) Sözcükler
- Somut - Soyut Anlamlı Sözcükler
- Nitel-Nicel Anlamlı Sözcükler
- Genel-Özel Anlamlı Sözcükler
- Yansıma Sözcükler
- Kalıplaşmış Söz Öbekleri
- İkilemeler
- Pekiştirmeler
- Deyimler
- Atasözleri
- Kalıplaşmamış Söz Öbekleri
- Cümlenin Yorumu
- Cümlenin İletisi
- Cümleden Çıkarılacak Kesin Yargı
- Cümlede Vurgu
- Eş - Yakın Anlamlı Cümleler
- Anlamca Çelişen Cümleler
- Anlamlarına Göre Cümleler
- Olumlu Cümleler
- Olumsuz Cümleler
- Soru Cümleleri
- Ünlem Cümleleri
- Emir Cümleleri
- İçerdiği Duygu, Düşünce ve Duruma Göre Cümleler
- Çıkarım
- Kanıksama
- Saptama
- Değerlendirme
- Yakınma - Sitem
- Pişmanlık
- Ön Yargı
- Olasılık
- Varsayım
- Tahmin
- Şaşırma
- Kuşku
- Uyarı
- Öneri
- Anlam İlişkilerine Göre Cümleler
- Neden - Sonuç (Gerekçe) İlişkisi
- Amaç - Sonuç İlişkisi
- Koşul (Şart) Cümleleri
- Anlatım Özelliklerine Göre Cümleler
- Öznel ve Nesnel Anlatım
- Tanım Cümleleri
- Karşılaştırma Cümleleri
- İçerik ve Üslup (Biçem) Bildiren Cümleler
- Doğrudan Anlatım (Aktarma) Cümleleri
- Dolaylı Anlatım (Aktarma) Cümleleri
- Cümle Analizi (Cümle Değerlendirme)
- Cümlenin Yapısı
- Cümle Tamamlama
- Cümle Oluşturma
- Paragrafın Yapısı
- Paragrafın Bölümleri ve Boşluk Tamamlama
- Düşüncenin Akışını Bozan Cümleler
- Paragrafı İkiye Bölme
- Paragraf Oluşturma
- Paragrafta Yer Değiştirme
- Paragrafın İçeriği
- Ana Düşünce
- Yardımcı Düşünceler
- Paragrafta Anlatım Biçimleri
- Açıklayıcı Anlatım
- Tartışmacı Anlatım
- Öyküleyici Anlatım
- Betimleyici Anlatım
- Düşünceyi Geliştirme Yolları
- Tanımlama
- Karşılaştırma
- Örnekleme
- Sesler
- Ünlü Sesler ve Ünlü Uyumları
- Ünsüz Sesler
- Ses Olayları
- Ünsüz Değişimi - Yumuşama
- Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşme)
- Ses Düşmesi
- Ses Türemesi
- Ulama
- Dudak Ünsüzlerinin Benzeşmesi
- Ünlü Daralması
- Kökte Ünlü Değişimi
- Yardımcı Sesler
- Kök ve Gövde
- Ekler
- Yapım Ekleri
- Çekim Ekleri
- Yapılarına Göre Sözcükler
- İsim (Ad)
- Varlıkların Türüne Göre İsimler
- Varlıkların Sayılarına Göre İsimler
- İsmin Hâlleri
- İsim Tamlamaları
- Zamir (Adıl)
- Kişi Zamirleri
- İşaret Zamirleri
- Belgisiz Zamirler
- Soru Zamirleri
- İlgi Zamiri (Aitlik Eki)
- Sıfat (Ön Ad)
- Niteleme Sıfatları
- Belirtme Sıfatları
- Adlaşmış Sıfatlar
- Zarf (Belirteç)
- Durum Zarfları
- Yer-Yön Zarfları
- Zaman Zarfları
- Ölçü-Miktar Zarfları
- Soru Zarfları
- Edat (İlgeç)
- Bağlaç
- Ünlem
- Fiil (Eylem)
- İş (Kılış) Fiilleri
- Oluş Fiileri
- Durum Fiileri
- Fiillerde Kip
- Fiillerde Kişi
- Fiillerde Olumsuzluk
- Fiillerde Anlam (Zaman) Kayması
- Fiillerde Çatı
- Fiilimsiler
- Fiilimsi Grupları
- Yardımcı Fiiller
- Ek Fiil (Ek-Eylem)
- Cümle Türleri
- Yüklemlerine Göre Cümleler
- Öge Dizilişine Göre Cümleler
- Yapılarına Göre Cümleler
- Cümlenin Ögeleri
- Yüklem
- Özne
- Nesne
- Dolaylı Tümleç
- Zarf Tümleci
- Edat Tümleci
- Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler
- Kısaltmaların Yazımı
- Sayıların Yazımı
- Deyimlerin ve İkilemelerin Yazımı
- Birleşik Kelimelerin Yazımı
- Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler
- Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler
- Yabancı Özel Adların Yazımı
- Ses Olaylarıyla İlgili Yazım Kuralları
- Nokta ( . )
- Virgül ( , )
- Noktalı Virgül ( ; )
- İki Nokta ( : )
- Üç Nokta ( ... )
- Soru İşareti ( ? )
- Ünlem İşareti ( ! )
- Kısa Çizgi ( - )
- Uzun Çizgi (-)
- Tırnak İşareti ( " " )
- Parantez ( )
- Kesme İşareti ( ' )
- Anlama Dayalı Anlatım Bozuklukları
- Gereksiz Ek ve Sözcük Kullanımı
- Çelişen Sözcüklerin Bir Arada Kullanımı
- Yanlış Ek ve Sözcük Kullanımı
- Sözcüğün Yanlış Yerde Kullanımı
- Deyim-Atasözü Yanlışları
- Anlam Belirsizliği
- Mantık Hataları
- Dil Bilgisine Dayalı Anlatım Bozuklukları
- Özne - Yüklem Uyuşmazlığı
- Özne Eksikliği
- Nesne Eksikliği
- Dolaylı Tümleç Eksikliği
- Zarf ve Edat Tümleci Eksikliği
- Tamlama Yanlışları
- Çatı Uyuşmazlığı
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
KPSS Lisans soru çözme rehberi