KPSS Lisans · Türkçe

Çekim Ekleri Konu Anlatımı

Çekim Ekleri konusunun özeti ve anlatımı — KPSS Lisans Türkçe dersi. Özet her zaman ücretsiz.

Kısaca

Çekim ekleri yeni sözlük birimi üretmek yerine sözcüğe sayı, durum, iyelik, tamlayan, kip veya kişi gibi dilbilgisel özellikler kazandırır. İsim çekiminde çokluk, hâl, ilgi ve iyelik; fiil çekiminde kip-zaman ve kişi temel başlıklardır. Ünsüzle biten adlarda ilgi eki ünlü uyumuna göre -ın/-in/-un/-ün; ünlüyle bitenlerde kaynaştırma n'siyle -nın/-nin/-nun/-nün biçiminde görünür. İyelik eki sahiplik ilişkisini, ilgi eki tamlayanı kurar; aynı yüzey biçimi bağlama göre başka ekle karışabileceği için ek yalnız sesine bakılarak adlandırılmaz. Yapım-çekim ayrımında yeni sözcük oluşup oluşmadığı ve ekin cümlede kurduğu görev birlikte incelenir.

Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.

Özet: Sesli anlatım yakında

Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış

KPSS Lisans konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.

KPSS Lisans ders notları PDF’ini indir

Konu Anlatımı

Tam anlatım: Sesli anlatım yakında

Çekim eki, kök veya gövdeden yeni bir sözlük maddesi türetmek yerine sözcüğü cümlede sayı, durum, sahiplik, tamlayan, kip, zaman veya kişi bakımından biçimlendirir.

Bu nedenle “çekim eki anlamı hiç değiştirmez” demek fazla kesindir: ev ile evler aynı sözlük birimine dayanır, fakat tekillik-çoğulluk anlamı değişmiştir.

Güvenli ölçüt, çekim ekinin yeni bir sözcük üretmeyip dilbilgisel görev kurmasıdır.

İsim çekiminde çokluk eki -lar/-ler sayı bilgisini verir.

Hâl ekleri belirtme -(y)ı, yönelme -(y)a, bulunma -da ve ayrılma -dan gibi biçimlerle adın yüklem veya başka öğeyle ilişkisini kurar; yalın hâlde görünür ek bulunmaz.

Eklerin ünlü ve ünsüz uyumuna göre yüzey biçimleri değişebilir.

Aynı biçim farklı görev taşıyabildiği için cümledeki ilişki kontrol edilir.

İlgi eki isim tamlamasında tamlayanı kurar.

Ünsüzle biten adda -ın/-in/-un/-ün, ünlüyle biten adda kaynaştırma n'siyle -nın/-nin/-nun/-nün biçimindedir: ev-in kapı-sı, araba-nın kapı-sı.

Canlı metindeki biçimleri ters sıraya bağlamak yanlıştır.

İyelik ekleri ise varlığın kime veya neye ait olduğunu ve tamlamanın tamlananını gösterir: ev-im, ev-in, ev-i; kapı-sı.

Bir ad birden çok çekim eki alabilir: ev-ler-imiz-den biçiminde çokluk, birinci çoğul iyelik ve ayrılma eki art arda gelir.

Ek sırası ve ses olayı sözcüğün görevini etkiler, fakat bunların hiçbiri tek başına yeni sözlük birimi üretmez.

Tamlayan eki ile iyelik eki, belirtme hâli ile üçüncü kişi iyeliği gibi yüzeyce yakın biçimler ancak tamlama ve cümle ilişkisiyle ayırt edilir.

Fiil çekiminde kip veya zaman ile kişi bilgisi çekimli yargıyı kurar: gel-di-m, gel-ecek-siniz.

Olumsuzluk ve soru yapıları okul dilbilgisinde çekim dizisiyle birlikte incelense de her parçanın morfolojik statüsü kaynak yaklaşımına göre ayrıca adlandırılabilir.

Soru çözümünde önce fiil gövdesi, sonra kip-zaman, kişi ve diğer biçimbirimlerin görevi belirlenir.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada

Çekim Ekleri anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Türkçe dersindeki diğer konular

Bu Konunun Sınavdaki Ağırlığı

Çekim Ekleri konusu KPSS Lisans Genel Yetenek düzeyindeki Türkçe dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.

Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.

SSS

Sık Sorulan Sorular

Çekim Ekleri, KPSS Lisans Genel Yetenek düzeyindeki Türkçe dersinin konularından biridir. Aynı dersin diğer konularına bu sayfanın altındaki konu listesinden geçebilirsiniz.

Bu sayfada konunun ücretsiz özeti ve anlatımın neredeyse tamamı yer alır; yalnızca kapanış bölümü uygulamaya bırakılmıştır. Sesli anlatım, çevrimdışı indirme ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Türkçe dersi için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmuyor; doğrulanmamış bir oran yayımlamıyoruz. Dersin kapsamını konu listesinden takip edebilirsiniz.

Önce özeti okuyup konunun ne hakkında olduğunu netleştirin, sonra anlatımı baştan sona takip edin. Anlatımı bitirir bitirmez aynı konudan soru çözün: konuyu okumaktan çok, okuduktan hemen sonra hatırlamaya çalışmak kalıcılığı belirler. Bir gün sonra sadece özeti tekrar okumak çoğu konu için yeterli olur.

Türkçe dersi bu sayfadaki konuyla birlikte 201 konu içerir. Tam liste sayfanın altındaki konu bağlantılarında ve dersin kendi sayfasında yer alır; oradan her konunun ücretsiz özetini tek sayfada okuyabilirsiniz.

Türkçe dersindeki diğer konular

Bu ders toplam 201 konu içerir.

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
KPSS Lisans soru çözme rehberi
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by