Pişmanlık Konu Anlatımı

Pişmanlık, konuşanın geçmişteki bir davranışını, tercihini, ihmali veya kararsızlığını sonradan yanlış bulmasıdır.

Bu anlamda yalnızca üzülmek yeterli değildir; kişi üzüntünün merkezine kendi payını koyar.

Bir sınava zamanında çalışmamak, bir sözü gereksiz yere söylemek, bir fırsatı değerlendirmemek, birine haksız davranmak veya doğru zamanda adım atmamak pişmanlık cümlelerine konu olabilir.

Cümlede geçmişe dönük iç hesaplaşma vardır.

Sınav bakımından bu başlık bir mevzuat konusu değil, cümlenin duygu ve yargı yönünü çözme alanıdır.

Adaydan beklenen, konuşanın kimi sorumlu tuttuğunu ve hangi zaman dilimine baktığını belirlemesidir.

Pişmanlıkta zaman ilişkisi çok önemlidir.

Cümle genellikle geçmişte yapılmış veya yapılmamış bir davranışa döner.

Konuşan, bugün bulunduğu noktadan geriye bakar ve o davranışı değiştirmek ister.

Bu yüzden keşke, bari, o gün, zamanında, daha önce, yapmasaydım, söyleseydim gibi yapılar sık görülebilir.

Ancak bu yapılar tek başına pişmanlık garantisi değildir.

Keşke yarın hava güzel olsa anlamındaki bir cümle dilektir; geçmişteki bir hataya dönmez.

Pişmanlık için gerçekleşmiş, kaçmış veya artık değiştirilemeyen bir durum bulunmalı; konuşan bu durumdaki kendi seçimini yanlış görmelidir.

Pişmanlığın ayırıcı yanı öz sorumluluktur.

Yakınmada konuşan çoğu zaman başkasının davranışından veya dış koşullardan rahatsızdır.

Sitemde belirli bir kişiye kırgınlık yöneltilir.

Pişmanlıkta ise ok konuşanın kendisine döner.

Beni aramadılar, bana destek olmadılar, işler yine aksadı gibi yargılar başkasına ya da duruma yöneldiği için pişmanlık değildir.

O gün daha açık konuşmalıydım, bu kararı acele vermemeliydim, fırsatı iyi kullanamadım gibi yargılarda kişi kendi davranışını sorgular.

Öğretici kaynakta vurgulanan ben ve biz ağzı, bu içe dönük yönü sezdiren önemli bir ipucudur.

Hayıflanma ile pişmanlık arasındaki ilişki daha incedir.

Hayıflanma da kişinin kendisiyle ilgili bir duruma üzülmesidir; kaçırılmış fırsat, geç kalmışlık veya gerçekleşmeyen imkan duygusu taşıyabilir.

Pişmanlık ise bu üzüntünün içinde yanlış davranış veya yanlış tercih bilincinin belirginleşmesidir.

Zamanında karşıma çıkan imkanları kullanamadım cümlesinde hem hayıflanma hem pişmanlık hissedilebilir; çünkü kişi fırsatın kaçmasına üzülürken kendi davranışını da eksik bulur.

Soru seçenekleri ayrım istiyorsa, cümlenin asıl vurgusu kişinin hatalı seçimi mi, yoksa fırsatın kaçmış olmasına duyulan genel üzüntü mü diye bakılır.

Pişmanlık cümleleri bazen açıkça kendini suçlama içerir, bazen daha örtülü kurulur.

Gereksiz yere inat ettim cümlesi doğrudan pişmanlıktır.

O gün susmayı bilseydim işler bu noktaya gelmezdi cümlesinde de kişi davranışının sonucunu geriye dönük değerlendirir.

Buna karşılık keşke o da sözünü tutsaydı cümlesinde konuşanın kendi hatası değil, karşı tarafın davranışı öne çıkar; burada sitem ya da yakınma aranabilir.

Bu nedenle yalnızca geçmiş zaman ekleriyle karar verilmez.

Geçmiş zaman bir olay anlatabilir; pişmanlık olması için konuşanın o olay karşısında kendi payını yanlış bulması gerekir.

Pişmanlık ile değerlendirme arasında da küçük bir temas vardır.

Kişi kendi davranışını değerlendirir; fakat bu değerlendirme duygusal bir iç hesaplaşmaya bağlıdır.

Bir öğrencinin çalışma planının verimsiz olduğunu söylemesi değerlendirme olabilir.

Aynı öğrenci bu planı aylarca değiştirmediği için üzgün olduğunu belirtiyorsa pişmanlık anlamı güçlenir.

Cümle sadece yöntem hakkında nitelik hükmü veriyorsa değerlendirme, geçmişteki kendi davranışına yanma ve düzeltme isteği bildiriyorsa pişmanlık vardır.

Sınavda bu fark, cümlenin öznesi ve duygusal yüküyle anlaşılır.

Pişmanlık sorularında uygulanacak prosedür üç adımdan oluşur.

Önce cümlenin geçmişe dönüp dönmediği incelenir.

Sonra konuşanın duyduğu olumsuz duygunun kaynağı belirlenir.

Son olarak sorumluluğun konuşanın kendisine yönelip yönelmediği kontrol edilir.

Geçmiş yoksa cümle dilek, istek veya beklenti olabilir.

Üzüntü başkasına yönelmişse yakınma ya da sitem gündeme gelir.

Geçmişteki kendi davranışını yanlış bulma varsa pişmanlık aranır.

Bu adımlar, özellikle uzun seçeneklerde adayın tek bir sözcüğe takılmasını engeller.

KPSS tuzaklarında keşke sözcüğü en bilinen işarettir, fakat en güvenilir ölçüt değildir.

Keşke daha erken başlasaydım pişmanlıktır; keşke sen de gelseydin bağlama göre özlem, dilek veya sitem olabilir; keşke yarın toplantı olmasa yalnızca istektir.

Aynı biçimde üzülmek fiili de tek başına pişmanlık yapmaz.

İnsan başkasının davranışına, bir haberin sonucuna veya genel bir duruma üzülebilir.

Pişmanlıkta üzüntü, ben bunu farklı yapmalıydım düşüncesiyle birleşir.

Doğru cevap, geçmişe dönük kendi payını fark eden ve bu paydan dolayı rahatsızlık duyan cümledir.

Pişmanlıkta sonuç duygusu da önemlidir.

Kişi çoğu zaman yaptığı seçimin bugünkü olumsuz sonucunu görmüş, bu yüzden geçmişte başka türlü davranmayı istemiştir.

Bu sonuç açıkça söylenebilir ya da sezdirilebilir.

Sınava son hafta çalışmaya başlayan birinin daha önce başlamalıydım demesi, kararın sonucunu fark ettiğini gösterir.

Birine kırıcı konuşan kişinin keşke o sözleri söylemeseydim demesi de aynı mantıktadır.

Cümlede geçmiş eylem, bugünkü değerlendirme ve içten duyulan rahatsızlık birleştiğinde pişmanlık belirginleşir.

Bununla birlikte pişmanlık, her zaman ağır bir suçluluk anlatmak zorunda değildir.

Küçük bir ihmal, yanlış zamanlama veya eksik hazırlık da pişmanlık oluşturabilir.

Önemli olan, konuşanın davranışı geri alma veya değiştirme isteğidir.

Bu istek bazen açık dilek biçiminde, bazen de keşke demeden kurulabilir.

O fırsatı gözümün önünden kaçırdım cümlesi bağlama göre hayıflanma olabilir; fırsatı önemsemediğim için bugün çok üzgünüm cümlesinde pişmanlık daha açıktır.

Aday, duygu sözcüğünden çok sorumluluk yönüne bakmalıdır.

Pişmanlıkta kişi dış dünyayı değil, kendi kararını sorgular.

Pişmanlık, öğüt ya da öneri cümlesinden de ayrılmalıdır.

Geç kalmadan çalışmaya başlamalısın cümlesi geleceğe dönük uyarıdır; daha önce çalışmaya başlasaydım bu kadar zorlanmazdım cümlesi geçmişe dönük öz eleştiridir.

Birincisinde konuşan başkasına yol gösterir, ikincisinde kendi davranışını sorgular.

Sınavda seçenekler benzer kelimeler taşısa bile zaman yönü farklı olabilir.

Pişmanlık geriye bakar, yapılan veya yapılmayan davranıştan dolayı içsel rahatsızlık bildirir ve çoğu kez değiştirme isteği sezdirir.

Pişmanlık cümlesinde bazen çoğul anlatım da kullanılabilir.

Bu kararı acele verdik, zamanımızı iyi kullanamadık gibi yargılarda konuşan kendi içinde bulunduğu grubun payını kabul eder.