Fiilimsi Grupları Konu Anlatımı

Fiilimsi grupları, bir fiilimsinin kendisine bağlı unsur veya unsurlarla oluşturduğu söz öbekleridir.

Grup ya da öbek en az iki unsurun birlikte kullanılmasıdır.

Bu yapılarda merkez fiilimsidir; çünkü fiilimsi fiil anlamını koruduğu için çevresine soru yöneltebilir.

Sağlıklı yaşamak ifadesinde yaşamak isim-fiildir, sağlıklı sözcüğü nasıl yaşamak sorusunun cevabıdır.

Bu iki unsur birlikte isim-fiil grubu oluşturur.

Kural çerçevesi fiilimsiye sorulan sorulara dayanır.

Bir sözcük fiilimsinin neyi, kimi, nerede, nasıl, ne zaman veya kiminle sorularına cevap veriyorsa aynı grubun parçasıdır.

Ankara’da yaşamak güzeldir cümlesinde Ankara’da sözü nerede yaşamak sorusuna cevap verir.

Çocuk yetiştirmek kolay değildir cümlesinde çocuk sözcüğü ne yetiştirmek sorusunun cevabıdır.

Bu unsurlar fiilimsiden ayrı öge sayılmamalıdır.

Grup adı merkez fiilimsiye göre verilir.

Merkez isim-fiilse isim-fiil grubu oluşur.

Erken kalkmak, düzenli çalışmayı sevmek, soruyu dikkatle çözüş gibi yapılar ad görevli fiilimsiler etrafında kurulabilir.

Bu gruplar cümlede ad gibi davranır ve özne, nesne, dolaylı tümleç ya da yüklem görevi üstlenebilir.

Ankara’da yaşamak özne, düzenli çalışmayı belirtili nesne olabilir.

Merkez sıfat-fiilse sıfat-fiil grubu oluşur.

Ankara’da yaşayan insanlar mutludur cümlesinde yaşayan sıfat-fiildir, Ankara’da sözü nerede yaşayan sorusunun cevabıdır.

İnsanlar adı bu sıfat-fiilin nitelediği addır.

Okula erken gelen öğrenci, dün anlatılan konu ve çözülmesi gereken sorun gibi yapılarda fiilimsi ve tamamlayıcıları niteleme ilişkisi kurar.

Cümle ögesi incelenirken bu bütünlük bozulmamalıdır.

Merkez zarf-fiilse zarf-fiil grubu oluşur.

Eve hızlıca yürüyerek geldi cümlesinde yürüyerek zarf-fiildir; eve ve hızlıca unsurları fiilimsiye bağlanabilir.

Ders bitince dışarı çıktı cümlesinde ders bitince zamanı bildirir.

Kapıyı sessizce kapatıp çıktı cümlesinde kapıyı ve sessizce unsurları kapatıp fiilimsisine bağlanabilir.

Zarf-fiil grupları çoğunlukla ana yüklemi durum veya zaman bakımından tamamlar.

Fiilimsi grupları cümle ögeleriyle doğrudan ilişkilidir.

Soru kökünde öznesi isim-fiil grubudur, öznesi sıfat-fiil grubudur veya yüklemi isim-fiil grubudur gibi ifadeler görülebilir.

Aday önce fiilimsi grubunu bulur, sonra grubun cümlede hangi öge olduğunu belirler.

Sağlıklı yaşamak istiyorum cümlesinde sağlıklı yaşamak isim-fiil grubudur ve ana yükleme göre nesne değeri kazanabilir.

Grup tek sözcük gibi öge görevine katılır.

Sınav tuzağı grubu parçalamaktır.

Fiilimsiye bağlı sözcük ayrı bir öge sanılırsa hem öge çözümü hem grup adı yanlış çıkar.

Bu yüzden önce fiilimsi bulunur, sonra fiilimsiye sorular yöneltilir, cevap veren unsurlar belirlenir ve hepsi birlikte alınır.

Son olarak merkez fiilimsinin türüne göre adlandırma yapılır.

Bu yöntem uzun cümlelerde de güvenlidir.

Fiilimsi grupları ana yüklem değildir; fakat fiil anlamını korudukları için küçük bir yargı çevresi oluştururlar.

Bu çevre, cümlede özne, nesne veya tümleç göreviyle kullanılabilir.

İsim-fiil grupları ad gibi daha serbest görev alır; sıfat-fiil grupları çoğunlukla nitelediği adla birlikte değerlendirilir; zarf-fiil grupları ana yüklemi tamamlar.

Karşılaştırma bu üç merkez üzerinden yapılır.

KPSS’de doğru sonuç, fiilimsi türü ile cümle ögesi görevini birlikte okumaktan gelir.

Sınır belirleme işleminde fiilimsiye yöneltilen soru ile ana yükleme yöneltilen soru karıştırılmamalıdır.

Sağlıklı yaşamak istiyorum cümlesinde nasıl istiyorum sorusu doğal bir çözüm vermez; asıl ilişki nasıl yaşamak sorusundadır.

Ankara’da yaşamak güzeldir cümlesinde nerede güzeldir değil, nerede yaşamak sorusu grubu kurar.

Cümle ögesi aşamasında ise ne güzeldir sorusu Ankara’da yaşamak bütününü özne yapar.

Böylece önce iç bağ, sonra cümlenin ana ögesi belirlenir.

Sıfat-fiil gruplarında nitelediği adın görünmesi öğrenciyi yanıltmamalıdır.

Ankara’da yaşayan insanlar örneği hem sıfat görevi taşır hem de sıfat-fiil grubudur.

Çünkü yaşayan sözcüğü tek başına insanları nitelememekte, Ankara’da cevabını da yanına alarak niteleme görevini üstlenmektedir.

Çocuk yetiştiren ebeveynler yapısında da çocuk yetiştiren bölümü kendi içinde bütündür; ardından ebeveynler adını niteleyerek cümlenin öznesine katılır.

Zarf-fiil gruplarında grup sınırı çoğu zaman zaman veya durum anlamıyla fark edilir.

Ankara’da yaşarken onunla tanıştım cümlesinde Ankara’da sözü ana yükleme doğrudan verilirse anlam eksilir; anlatılan şey Ankara’da tanışmak değil, Ankara’da yaşarken tanışmaktır.

Çocuk yetiştirince ailesini daha iyi anladı cümlesinde de çocuk sözcüğü yetiştirince fiilimsisine bağlıdır.

Hangi durumda anladı sorusunun cevabı çocuk yetiştirince bütünüdür.

Noktalama ve anlam ilişkisi de sınır kontrolünde işe yarar.

Fiilimsi ile ona bağlı unsur arasında bağı koparan açık bir işaret ya da anlam ayrılığı yoksa, aday cevabı fiilimsiden ayırmamalıdır.

Ankara’da yaşarken yapısında Ankara’da unsuru yaşarken sözcüğüne bağlıdır; araya ilişkiyi değiştiren bir kesinti konmadıkça zarf-fiil grubunun parçası sayılır.

Bu dikkat özellikle uzun cümlelerde yanlış öge ayırmayı önler.

Birden fazla fiilimsi bulunan cümlelerde yöntem yine aynıdır.

Önce her fiilimsi ayrı ayrı bulunur, sonra her birinin kendi cevabı aranır.

Yolda yürürken göz göze geldiğim insanlara selam veririm türü bir cümlede yürürken zarf-fiil, geldiğim sıfat-fiil olarak değerlendirilebilir.

Soru yalnız fiilimsi türlerini soruyorsa ekleri görmek yeterli olabilir; kelime grubu soruyorsa her fiilimsinin çevresindeki bağlı unsur ayrıca belirlenir.

Son aşamada adlandırma ile öge görevi ayrılır.

Grubun türünü merkez fiilimsi belirler; cümledeki görevini ana yüklemle kurduğu ilişki belirler.

Ankara’da yaşamak isim-fiil grubudur ve özne olabilir.

Ankara’da yaşayan insanlar sıfat-fiil grubudur ve özne olabilir.

Ankara’da yaşarken zarf-fiil grubudur ve zarf tümleci olabilir.

Bu ayrım korunursa seçeneklerdeki isim-fiil grubu, sıfat-fiil grubu, zarf-fiil grubu ve cümle ögesi ifadeleri birbirine karıştırılmaz.

İsim-fiil gruplarının cümlede birçok öge görevini üstlenebilmesi ayrıca önemlidir.

Çünkü ad görevli fiilimsi, aldığı eklerle veya bulunduğu yerle farklı görevlerde kullanılabilir.

Çocuk yetiştirmeyi önemserim cümlesinde çocuk yetiştirmeyi belirtili nesne olur; çocuk yetiştirmek zordur cümlesinde çocuk yetiştirmek özne olur.

Her iki durumda da çocuk sözcüğü gruptan koparılmaz.

Değişen şey grubun iç yapısı değil, ana yüklem karşısındaki görevidir.