KPSS Lisans · Türkçe

Cümlenin Yapısı Konu Anlatımı

Cümlenin Yapısı konusunun özeti ve anlatımı — KPSS Lisans Türkçe dersi. Özet her zaman ücretsiz.

Kısaca

Yapısına göre cümle sınıflandırmasında önce bağımsız temel yargılar, sonra yan yargılar aranır. Basit cümlede tek temel yargı vardır ve fiilimsi, şart ya da aktarılan iç cümle gibi yan yargı bulunmaz. Birleşik cümlede bir temel yükleme fiilimsiyle, -se/-sa şartıyla, ki ile veya iç içe aktarımla bağlanan yan yargı eşlik eder. Sıralı cümlede bağımsız yargılar virgül ya da noktalı virgülle, bağlı cümlede bağlaçla ilişkilendirilir. Her fiil biçimi ayrı yüklem değildir; fiilimsi yan yargı kurar. Buna karşılık şart çekimli fiil taşısa da okul dil bilgisinde temel yargıya bağlı yan cümle sayılır. Sınıflandırma soru kaynağının kullandığı geleneksel terimlere göre yapılmalıdır.

Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.

Özet: Sesli anlatım yakında

Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış

KPSS Lisans konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.

KPSS Lisans ders notları PDF’ini indir

Konu Anlatımı

Tam anlatım: Sesli anlatım yakında

Cümlenin yapısı yalnız kaç fiil görüldüğüne bakılarak belirlenmez.

Önce bağımsız yargı bildiren yüklemler, sonra temel yargıya bağlı yan yargılar bulunur.

Basit cümle

Basit cümlede tek temel yargı vardır ve geleneksel sınıflandırmada yan cümlecik bulunmaz: “Çocuklar bahçede oynuyor.” Birden çok ad, tamlama veya zarf kullanılması yapıyı birleşik yapmaz.

Ek fiille kurulan isim yüklemi de tek yüklemdir: “Hava bugün sakindi.”

Birleşik cümle

Birleşik cümlede tek temel yargıya en az bir yan yargı bağlanır:

  • Girişik birleşik: “Kitabı bitirince sana vereceğim.” Bitirince fiilimsili yan bölümdür.
  • Şartlı birleşik: “Erken gelirsen konuşuruz.” Gelirsen şart yargısı temel yargıya bağlıdır.
  • Ki'li birleşik: “Biliyorum ki başaracaksın.” İkinci yargı ki ile bağlanır.
  • İç içe birleşik: “Yarın gelirim, dedi.” Aktarılan cümle temel yüklemin içinde görev alır.

Fiilimsi yüklem değildir; fakat geleneksel okul dil bilgisinde yan yargı oluşturur.

Şart biçimi çekimli fiildir, yine de bağımsız temel yargı değil koşul yan cümlesi olarak değerlendirilir.

Sıralı ve bağlı cümle

Birden çok bağımsız yargı virgül veya noktalı virgülle yan yana gelirse sıralı cümle oluşur: “Kapı açıldı, herkes içeri girdi.” Yargılar ortak öge taşıyorsa bağımlı sıralı, taşımıyorsa bağımsız sıralı olarak adlandırılabilir.

Bağımsız yargılar ve, ama, fakat, çünkü gibi bir bağlaçla kurulursa bağlı cümle denir: “Kapı açıldı ve herkes içeri girdi.” Bağlacın varlığı tek başına yeterli değildir; “Ali ve Ece geldi.” cümlesinde ve iki özneyi bağlar, ikinci yüklem yoktur.

Denetim sırası

Çekimli fiilleri ve isim yüklemlerini işaretleyin; hangilerinin bağımsız temel yargı olduğunu belirleyin.

Ardından fiilimsi, şart, ki ve aktarma yapısını arayın.

Birden çok temel yargı varsa onları noktalama mı bağlaç mı birleştiriyor diye bakın.

Bazı çağdaş dil bilgisi kaynakları terimleri farklı kurabilir; sınavda soru kökü ve kullanılan öğretim sınıflandırması esas alınır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Sesli anlatım ve soru çözümü uygulamada

Cümlenin Yapısı anlatımının tamamı bu sayfada ücretsiz okunur; sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Türkçe dersindeki diğer konular

Bu Konunun Sınavdaki Ağırlığı

Cümlenin Yapısı konusu KPSS Lisans Genel Yetenek düzeyindeki Türkçe dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.

Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.

SSS

Sık Sorulan Sorular

Cümlenin Yapısı, KPSS Lisans Genel Yetenek düzeyindeki Türkçe dersinin konularından biridir. Aynı dersin diğer konularına bu sayfanın altındaki konu listesinden geçebilirsiniz.

Evet, bu konunun yayımlanan anlatımının tamamı bu sayfada yer alır. Sesli anlatım, çevrimdışı indirme ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Türkçe dersi için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmuyor; doğrulanmamış bir oran yayımlamıyoruz. Dersin kapsamını konu listesinden takip edebilirsiniz.

Önce özeti okuyup konunun ne hakkında olduğunu netleştirin, sonra anlatımı baştan sona takip edin. Anlatımı bitirir bitirmez aynı konudan soru çözün: konuyu okumaktan çok, okuduktan hemen sonra hatırlamaya çalışmak kalıcılığı belirler. Bir gün sonra sadece özeti tekrar okumak çoğu konu için yeterli olur.

Türkçe dersi bu sayfadaki konuyla birlikte 201 konu içerir. Tam liste sayfanın altındaki konu bağlantılarında ve dersin kendi sayfasında yer alır; oradan her konunun ücretsiz özetini tek sayfada okuyabilirsiniz.

Türkçe dersindeki diğer konular

Bu ders toplam 201 konu içerir.

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
KPSS Lisans soru çözme rehberi
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by