Gereksiz Ek ve Sözcük Kullanımı Konu Anlatımı

Gereksiz ek ve sözcük kullanımı, cümlede bulunmasına rağmen anlama yeni bir katkı yapmayan unsurlardan doğar.

Bir cümlede her kelimenin ve ekin belirli bir görevi olmalıdır.

Sözcük çıkarıldığında ya da ek atıldığında cümlenin anlamı değişmiyorsa, hatta cümle daha yalın ve doğal hâle geliyorsa anlatımda gereksizlik vardır.

Bu bozukluğun temelinde duruluk ilkesi bulunur: Anlatım, gerekli olanı açıkça söylemeli, aynı anlamı fazladan yüklememelidir.

Gereksizlik çoğu zaman aynı anlamı taşıyan sözcüklerin yan yana gelmesiyle oluşur.

Bir kelime zaten “yeniden” anlamı taşıyorsa yanına aynı değeri veren başka bir sözcük getirmek cümleyi şişirir.

Bir eylem doğası gereği “geri” yönlüyse ayrıca geri sözcüğü kullanmak ya da bir durumun önceden yapıldığını anlatan fiile bir kez daha önceden anlamı eklemek buna benzer.

Bu tür yapılarda sorun kelimelerin tek başına yanlış olması değil, birlikte kullanıldıklarında aynı anlamı ikinci kez söylemeleridir.

Gereksiz ek kullanımı daha dikkatli okuma ister.

Bazen bir sözcüğe getirilen ek, cümlenin başka bir öğesiyle zaten verilmiş olan anlamı yeniden kurar.

Kimi zaman çokluk, iyelik, durum veya zaman değeri bağlam içinde gereksiz hâle gelir.

Böyle durumlarda aday yalnız sözlüğe değil, cümlenin bütün anlamına bakmalıdır.

Ek çıkarıldığında anlam kaybı olmuyorsa gereksiz kullanım yakalanmış olur.

Bu başlıkta en kullanışlı denetim, cümleyi sadeleştirme denemesidir.

Şüpheli kelimeyi ya da eki zihinden çıkarıp cümleyi yeniden okumak gerekir.

Cümle aynı yargıyı daha temiz veriyorsa bozukluk saptanır.

Ancak her tekrar gereksiz değildir; vurgu, ritim veya bilinçli pekiştirme amacı taşıyan kullanımlar anlatımı bozmayabilir.

Bu yüzden karar, yalnız “iki benzer söz var” düşüncesiyle değil, o iki sözün cümlede ayrı görev üstlenip üstlenmediğiyle verilmelidir.