İş ya da kılış fiili, öznenin gerçekleştirdiği ve etkisi bir nesneye yönelen fiildir. KPSS düzeyindeki temel ölçüt, fiilin "ne, neyi, kimi?" sorularından birine cevap veren nesne alabilmesi veya fiille birlikte "onu" sözünün doğal kullanılabilmesidir. Okumak, yazmak, çözmek ve boyamak bu nedenle iş fiilidir; iş fiilleri geçişlidir. Nesnenin her cümlede açıkça yazılması gerekmez: "Öğrenci bütün gece okudu" cümlesinde nesne söylenmemiştir, fakat okumak fiili nesne alabilir. Buna karşılık uyumak ve beklemek durum, sararmak ve büyümek oluş bildirir; doğal biçimde nesne alamaz. Fiilin edilgen türevi kökün sınıfından hareketle otomatik biçimde iş fiili sayılmaz. "Usta kapıyı boyadı" ile "Kapı boyandı" aynı çatı ve nesne yapısında değildir; hedef fiil, cümledeki biçimi ve soru kökünün istediği başlık üzerinden değerlendirilmelidir.
İş (Kılış) Fiilleri Konu Anlatımı
İş (Kılış) Fiilleri konusunun özeti ve anlatımı — KPSS Lisans Türkçe dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
KPSS Lisans konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
KPSS Lisans ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
İş fiilinin ayırıcı özelliği
İş fiili, diğer adıyla kılış fiili, öznenin yaptığı işin özne dışındaki bir varlığı etkilediği fiildir.
Bu etkilenen unsur nesnedir.
"Öğrenci soruyu çözdü" cümlesinde işi yapan öğrenci, çözme işinden etkilenen unsur sorudur.
"Yazar makaleyi düzeltti" cümlesinde de düzeltme eylemi makaleye yönelir.
İş fiilini yalnız hareket bildiren fiil diye tanımak yeterli değildir; belirleyici özellik eylemin nesneye yönelmesidir.
Nesne testi ve geçişlilik
Pratik sınama, yükleme "ne, neyi, kimi?
" sorularını yöneltmektir.
"Çocuk kitabı okudu" cümlesinde "Neyi okudu?
" sorusunun cevabı "kitabı"dır.
Fiilin önüne veya yanına "onu" getirme yöntemi de aynı özelliği yoklar: onu okudu, onu yazdı, onu çözdü kullanımları doğaldır.
Bu fiiller nesne alabildikleri için geçişlidir ve okul dil bilgisindeki iş fiili tanımına girer.
Dolayısıyla kural "iş fiilleri çoğu kez geçişlidir" değil, "iş fiilleri nesne alabilen, yani geçişli fiillerdir" biçiminde kurulmalıdır.
Nesne belirtili veya belirtisiz olabilir.
"Çocuk kitabı okudu" cümlesinde "kitabı" belirtili; "Çocuk kitap okudu" cümlesinde "kitap" belirtisiz nesnedir.
Nesne soyut da olabilir: "Kararı açıkladı", "düşüncesini savundu" ve "sorunu değerlendirdi" örneklerinde eylemin yöneldiği unsur elle tutulur değildir, ancak yine nesnedir.
İş fiili yalnız fiziksel bir nesne üzerinde görülen hareketlerle sınırlı değildir.
Nesnenin söylenmemesi
Bir fiilin nesne alabilmesi ile belirli bir cümlede nesnenin açıkça bulunması aynı şey değildir.
"Öğrenci bütün gece okudu" cümlesinde okunan kitap veya metin söylenmemiştir; buna rağmen okumak fiili "neyi?
" sorusuna cevap verebilecek bir nesne alır ve iş fiili özelliğini korur.
"Bugün uzun uzun yazdı" cümlesinde de yazılan şey bağlamdan çıkarılabilir veya hiç belirtilmeyebilir.
Anlam türü sorusunda fiilin nesne alabilme özelliği incelenir; cümlenin ögeleri sorusunda ise metinde bulunmayan bir nesne varmış gibi öge gösterilmez.
Oluş ve durum fiilleriyle karşılaştırma
Oluş fiilinde değişim öznenin üzerinde gerçekleşir ve fiil nesneye yönelmez: "Yaprak sarardı", "çocuk büyüdü" ve "meyve olgunlaştı" örneklerinde değişen varlık öznenin kendisidir.
Durum fiili öznenin içinde bulunduğu hâli veya sürdürdüğü durumu anlatır: "Çocuk uyudu", "yolcu bekledi" ve "adam sustu" örneklerinde doğal bir nesne yoktur.
"Onu uyudu" veya "onu sarardı" kullanımlarının doğal olmaması bu ayrımı destekler.
Buna karşılık "Çocuk kitabı okudu" cümlesinde iş, nesneye yönelmiştir.
Bazı fiiller bağlama ve aldıkları eklerle farklı görünüm kazanabilir.
"Bahçıvan çiçekleri açtı" cümlesindeki "açtı" nesne alan bir kılış fiilidir; "Çiçekler açtı" cümlesindeki fiil ise öznenin değişimini bildirir.
Bu nedenle yalnız sözlükteki köke bakılmaz; soruda verilen çekimli fiilin cümlede kurduğu anlam ilişkisi incelenir.
Çatıyla karıştırmama
Geçişlilik ve iş fiili birbirine yakın ölçütlerdir; etkenlik ve edilgenlik ise fiilin özneyle ilişkisini gösteren çatı başlığıdır.
"Usta kapıyı boyadı" cümlesinde "boyadı" etken, geçişli ve iş fiilidir.
"Kapı boyandı" cümlesinde yüklem edilgen biçimdedir; işi yapan belirtilmemiş, önceki nesne sözde özne konumuna geçmiştir.
Bu ikinci yüklemi yalnız "boyamak kökü iş fiilidir" gerekçesiyle ilk cümledeki nesne yapısına sahip saymak yanlıştır.
Soru anlam özelliğini soruyorsa fiilin cümlede sunduğu olay, çatı soruyorsa edilgenlik ve öge ilişkisi değerlendirilmelidir.
Sınavda çözüm sırası
Önce hedef fiilin cümledeki anlamını belirle.
Ardından eylemin özne dışında bir varlığa yönelip yönelmediğini ve "ne, neyi, kimi?
" sorularına doğal cevap verip vermediğini denetle.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
İş (Kılış) Fiilleri anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Türkçe dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
İş (Kılış) Fiilleri konusu KPSS Lisans Genel Yetenek düzeyindeki Türkçe dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM)KPSS Lisans (Genel Yetenek-Genel Kültür) sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav Takvimi2026 KPSS Lisans GY-GK sınav, başvuru ve sonuç tarihleri (resmî takvim).
- KPSS Başvuru — Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- KPSS KılavuzuResmî KPSS kılavuzu: başvuru koşulları, ücret ve sınav bilgileri.
- 2026 KPSS DuyurularıÖSYM 2026 KPSS ana sayfası ve güncel duyurular.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiKPSS sonuç sorgulama ve sonuç belgesi doğrulama.
Sık Sorulan Sorular
Türkçe dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 201 konu içerir.
- Sözcüğün Anlam Özellikleri
- Gerçek Anlam
- Mecaz Anlam
- Terimsel Anlam
- Sözcükte Anlam Olayları
- Benzetme (Teşbih)
- Eğretileme (İstiare)
- Kişileştirme (Teşhis)
- Kinaye (Değinmece)
- Mecazımürsel (Ad Aktarması)
- Dokundurma (Tariz)
- Mübalağa (Abartma)
- Dolaylama
- Güzel Adlandırma
- Sözcükler Arası Anlam İlişkileri
- Eş - Yakın Anlamlı Sözcükler
- Karşıt (Zıt) Anlamlı Sözcükler
- Eş Sesli (Sesteş) Sözcükler
- Somut - Soyut Anlamlı Sözcükler
- Nitel-Nicel Anlamlı Sözcükler
- Genel-Özel Anlamlı Sözcükler
- Yansıma Sözcükler
- Kalıplaşmış Söz Öbekleri
- İkilemeler
- Pekiştirmeler
- Deyimler
- Atasözleri
- Kalıplaşmamış Söz Öbekleri
- Cümlenin Yorumu
- Cümlenin İletisi
- Cümleden Çıkarılacak Kesin Yargı
- Cümlede Vurgu
- Eş - Yakın Anlamlı Cümleler
- Anlamca Çelişen Cümleler
- Anlamlarına Göre Cümleler
- Olumlu Cümleler
- Olumsuz Cümleler
- Soru Cümleleri
- Ünlem Cümleleri
- Emir Cümleleri
- İçerdiği Duygu, Düşünce ve Duruma Göre Cümleler
- Çıkarım
- Kanıksama
- Saptama
- Değerlendirme
- Yakınma - Sitem
- Pişmanlık
- Ön Yargı
- Olasılık
- Varsayım
- Tahmin
- Şaşırma
- Kuşku
- Uyarı
- Öneri
- Anlam İlişkilerine Göre Cümleler
- Neden - Sonuç (Gerekçe) İlişkisi
- Amaç - Sonuç İlişkisi
- Koşul (Şart) Cümleleri
- Anlatım Özelliklerine Göre Cümleler
- Öznel ve Nesnel Anlatım
- Tanım Cümleleri
- Karşılaştırma Cümleleri
- İçerik ve Üslup (Biçem) Bildiren Cümleler
- Doğrudan Anlatım (Aktarma) Cümleleri
- Dolaylı Anlatım (Aktarma) Cümleleri
- Cümle Analizi (Cümle Değerlendirme)
- Cümlenin Yapısı
- Cümle Tamamlama
- Cümle Oluşturma
- Paragrafın Yapısı
- Paragrafın Bölümleri ve Boşluk Tamamlama
- Düşüncenin Akışını Bozan Cümleler
- Paragrafı İkiye Bölme
- Paragraf Oluşturma
- Paragrafta Yer Değiştirme
- Paragrafın İçeriği
- Ana Düşünce
- Yardımcı Düşünceler
- Paragrafta Anlatım Biçimleri
- Açıklayıcı Anlatım
- Tartışmacı Anlatım
- Öyküleyici Anlatım
- Betimleyici Anlatım
- Düşünceyi Geliştirme Yolları
- Tanımlama
- Karşılaştırma
- Örnekleme
- Sesler
- Ünlü Sesler ve Ünlü Uyumları
- Ünsüz Sesler
- Ses Olayları
- Ünsüz Değişimi - Yumuşama
- Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşme)
- Ses Düşmesi
- Ses Türemesi
- Ulama
- Dudak Ünsüzlerinin Benzeşmesi
- Ünlü Daralması
- Kökte Ünlü Değişimi
- Yardımcı Sesler
- Kök ve Gövde
- Ekler
- Yapım Ekleri
- Çekim Ekleri
- Yapılarına Göre Sözcükler
- İsim (Ad)
- Varlıkların Türüne Göre İsimler
- Varlıkların Sayılarına Göre İsimler
- İsmin Hâlleri
- İsim Tamlamaları
- Zamir (Adıl)
- Kişi Zamirleri
- İşaret Zamirleri
- Belgisiz Zamirler
- Soru Zamirleri
- İlgi Zamiri (Aitlik Eki)
- Sıfat (Ön Ad)
- Niteleme Sıfatları
- Belirtme Sıfatları
- Adlaşmış Sıfatlar
- Zarf (Belirteç)
- Durum Zarfları
- Yer-Yön Zarfları
- Zaman Zarfları
- Ölçü-Miktar Zarfları
- Soru Zarfları
- Edat (İlgeç)
- Bağlaç
- Ünlem
- Fiil (Eylem)
- Oluş Fiileri
- Durum Fiileri
- Fiillerde Kip
- Fiillerde Kişi
- Fiillerde Olumsuzluk
- Fiillerde Anlam (Zaman) Kayması
- Fiillerde Çatı
- Fiilimsiler
- Fiilimsi Grupları
- Yardımcı Fiiller
- Ek Fiil (Ek-Eylem)
- Cümle Türleri
- Yüklemlerine Göre Cümleler
- Öge Dizilişine Göre Cümleler
- Yapılarına Göre Cümleler
- Cümlenin Ögeleri
- Yüklem
- Özne
- Nesne
- Dolaylı Tümleç
- Zarf Tümleci
- Edat Tümleci
- Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler
- Kısaltmaların Yazımı
- Sayıların Yazımı
- Deyimlerin ve İkilemelerin Yazımı
- Birleşik Kelimelerin Yazımı
- Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler
- Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler
- Yabancı Özel Adların Yazımı
- Ses Olaylarıyla İlgili Yazım Kuralları
- Nokta ( . )
- Virgül ( , )
- Noktalı Virgül ( ; )
- İki Nokta ( : )
- Üç Nokta ( ... )
- Soru İşareti ( ? )
- Ünlem İşareti ( ! )
- Kısa Çizgi ( - )
- Uzun Çizgi (-)
- Tırnak İşareti ( " " )
- Parantez ( )
- Kesme İşareti ( ' )
- Anlama Dayalı Anlatım Bozuklukları
- Gereksiz Ek ve Sözcük Kullanımı
- Çelişen Sözcüklerin Bir Arada Kullanımı
- Yanlış Ek ve Sözcük Kullanımı
- Sözcüğün Yanlış Yerde Kullanımı
- Deyim-Atasözü Yanlışları
- Anlam Belirsizliği
- Mantık Hataları
- Dil Bilgisine Dayalı Anlatım Bozuklukları
- Fiil ve Yüklem Yanlışları
- Özne - Yüklem Uyuşmazlığı
- Özne Eksikliği
- Nesne Eksikliği
- Dolaylı Tümleç Eksikliği
- Zarf ve Edat Tümleci Eksikliği
- Tamlama Yanlışları
- Çatı Uyuşmazlığı
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
KPSS Lisans soru çözme rehberi