KPSS Lisans · Türkçe

Ses Düşmesi Konu Anlatımı

Ses Düşmesi konusunun özeti ve anlatımı — KPSS Lisans Türkçe dersi. Özet her zaman ücretsiz.

Kısaca

Ses düşmesi, sözcük ek aldığında veya başka bir sözcükle birleştiğinde kökte bulunan bir ünlü ya da ünsüzün yüzey biçiminde kaybolmasıdır. Ünlü düşmesi çoğunlukla ikinci hecesinde dar ünlü bulunan iki heceli sözcüklerin ünlüyle başlayan ek almasıyla görülür: burun-u → burnu, ağız-ı → ağzı, oğul-u → oğlu. Ünsüz düşmesi ise bazı sözcüklerin küçültme eki almış biçimlerinde ortaya çıkar: küçük-cük → küçücük, ufak-cık → ufacık. Her kısalma ses düşmesi değildir; ünlü daralması, ünsüz yumuşaması, kaynaştırma ve hece kaynaşması ayrı olaylardır. Güvenli çözüm, türemiş biçimi kök ve ekine ayırıp eksilen sesi iki biçimi karşılaştırarak göstermektir.

Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.

Özet: Sesli anlatım yakında

Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış

KPSS Lisans konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.

KPSS Lisans ders notları PDF’ini indir

Konu Anlatımı

Tam anlatım: Sesli anlatım yakında

Ses düşmesinde bir sözcüğün kökünde veya gövdesinde bulunan ses, eklenme ya da birleşme sırasında söylenmez ve yazılmaz.

Olayı belirlemek için son biçime tek başına bakılmaz; sözcüğün eksiz biçimiyle ek almış biçimi karşılaştırılır.

Ünlü düşmesi

Türkçede ikinci hecesinde dar ünlü bulunan bazı iki heceli sözcükler ünlüyle başlayan ek aldığında bu dar ünlüyü kaybeder:

  • burun-u → burnu
  • ağız-ı → ağzı
  • oğul-u → oğlu
  • karın-ı → karnı
  • akıl-ı → aklı

Düşme her benzer sözcükte otomatik değildir; yerleşik kullanım belirleyicidir.

Türemiş sözcükte kökün ses yapısını gerçekten karşılaştırmak gerekir.

Bazı birleşik fiillerde de ünlü kaybı görülür: kayıp olmak → kaybolmak, sabır etmek → sabretmek.

Bu örneklerde birleşmenin oluşturduğu ses değişimi bütünüyle değerlendirilir.

Ünsüz düşmesi

Bazı sözcükler küçültme eki aldığında kökün sonundaki ünsüz düşer: küçük-cük → küçücük, ufak-cık → ufacık, alçak-cık → alçacık.

Burada yalnız yazım kısalmamış, kökte bulunan k sesi yeni biçimde ortadan kalkmıştır.

Karıştırılan olaylar

Anla-yor → anlıyor örneğinde ses kaybolmaz, a ünlüsü ıya dönüşür; bu ünlü daralmasıdır. Kitap-ı → kitabı örneğinde p, bye dönüşür; ünsüz yumuşamasıdır. Su-y-u biçimindeki y ise kaynaştırma ünsüzüdür.

Bir sözcüğün hece sayısının azalması da tek başına düşme kanıtı değildir; hangi sesin hangi başlangıç biçiminden eksildiği gösterilmelidir.

Sınavda çözüm sırası şöyledir: sözcüğün kökünü bulun, eki ayırın, kökün eksiz biçimini yazın ve iki biçimdeki sesleri karşılaştırın.

Ses bütünüyle yok olmuşsa düşme; başka sese dönüşmüşse değişme olayı vardır.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Sesli anlatım ve soru çözümü uygulamada

Ses Düşmesi anlatımının tamamı bu sayfada ücretsiz okunur; sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Türkçe dersindeki diğer konular

Bu Konunun Sınavdaki Ağırlığı

Ses Düşmesi konusu KPSS Lisans Genel Yetenek düzeyindeki Türkçe dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.

Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.

SSS

Sık Sorulan Sorular

Ses Düşmesi, KPSS Lisans Genel Yetenek düzeyindeki Türkçe dersinin konularından biridir. Aynı dersin diğer konularına bu sayfanın altındaki konu listesinden geçebilirsiniz.

Evet, bu konunun yayımlanan anlatımının tamamı bu sayfada yer alır. Sesli anlatım, çevrimdışı indirme ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Türkçe dersi için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmuyor; doğrulanmamış bir oran yayımlamıyoruz. Dersin kapsamını konu listesinden takip edebilirsiniz.

Önce özeti okuyup konunun ne hakkında olduğunu netleştirin, sonra anlatımı baştan sona takip edin. Anlatımı bitirir bitirmez aynı konudan soru çözün: konuyu okumaktan çok, okuduktan hemen sonra hatırlamaya çalışmak kalıcılığı belirler. Bir gün sonra sadece özeti tekrar okumak çoğu konu için yeterli olur.

Türkçe dersi bu sayfadaki konuyla birlikte 201 konu içerir. Tam liste sayfanın altındaki konu bağlantılarında ve dersin kendi sayfasında yer alır; oradan her konunun ücretsiz özetini tek sayfada okuyabilirsiniz.

Türkçe dersindeki diğer konular

Bu ders toplam 201 konu içerir.

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
KPSS Lisans soru çözme rehberi
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by