Tahmin Konu Anlatımı

Tahmin cümlesi, konuşanın kesin bilgiye sahip olmadığı bir konuda eldeki belirti, gözlem, deneyim veya önceki bilgiden hareketle olası bir sonuca ulaşmasıdır.

Bu cümlede sonuç kapatılmaz; konuşan bilgi vermekten çok yaklaşım bildirir.

Bir yerde bulutlar yoğunlaşmışsa yağmur beklenebilir, bir iş günler önce başlamışsa bitmiş olabileceği düşünülebilir, bir kişi sınav sırasında çok tedirgin görünmüşse o gün güvenini kaybetmiş olabileceği söylenebilir.

Bu örneklerde konuşan sonucu görmemiştir; fakat onu düşündüren bir işaret vardır.

Tahminin özel bir hukukî çerçevesi veya resmî prosedürü bulunmaz; cümlede anlam konusu içinde yargının kesinlik derecesini ve dayanağını ölçen bir başlıktır.

Sınavdaki işlem, cümlede iki unsurun bulunup bulunmadığını denetlemektir: Bir ihtimal alanı var mı ve bu ihtimali destekleyen bir belirti seziliyor mu?

Eğer cümle kesin bilgi veriyorsa tahmin yoktur.

Eğer hiçbir dayanak göstermeden sadece olabilirlik alanı açıyorsa olasılık daha baskın olabilir.

Tahmin, çoğu zaman olasılığın gözlemle güçlenmiş hâli gibi çalışır.

Tahmin cümlelerinde bazı kip ve sözcükler sık görülür.

Olabilir, olmalı, olmuştur, bekliyordur, sanırım, galiba, tahminimce gibi ifadeler kesinliği yumuşatır.

Gereklilik eki, bağlama göre zorunluluk değil tahmin anlatabilir; bitmiş olmalı denildiğinde konuşan işin bittiğini görmemiş, koşullardan öyle düşündüğünü belirtmiş olabilir.

Geniş zaman veya şimdiki zaman biçimleri bile bağlama göre tahmine hizmet edebilir.

Bu yüzden yalnız biçime değil, konuşanın bilgi düzeyine bakmak gerekir.

Sonuç görülmüşse aynı söz tahmin olmaktan çıkar.

Tahminin koşulları üç aşamada düşünülebilir.

Önce olay veya sonuç konuşan için kesinleşmemiş olmalıdır.

Sonra konuşanın elinde onu belirli bir yöne götüren ipucu bulunmalıdır.

Son olarak cümle, bu ipucundan kesin karar değil, ihtimalli sonuç üretmelidir.

Bulutlar toplandı, yağmur yağabilir cümlesinde hava durumu bir dayanak oluşturur; uzun süredir çalışıyorlar, işi bitirmiş olmalılar cümlesinde geçen zaman ve başlanmış iş dayanak olur.

Tahminin sınav değeri, bu dayanaklı ama kesinleşmemiş sonucun tanınmasındadır.

Olasılık ile tahmin arasındaki ilişki en önemli karşılaştırmadır.

Olasılık, bir şeyin mümkün olduğunu bildirir; tahmin, çoğu zaman bu mümkünlüğü bir gerekçeye bağlar.

Akşam yağmur yağabilir cümlesi tek başına yalın bir olasılık olabilir.

Gökyüzü karardı, akşam yağmur yağabilir cümlesinde ise belirti devreye girdiği için tahmin anlamı güçlenir.

Ders anlatımlarında bu iki başlığın birlikte verilmesi boşuna değildir; ikisi de kesinlik bildirmez.

Ancak ayrım sorulursa, tahminde konuşanın bir ipucundan hareket ettiği aranmalıdır.

Tahmin, çıkarımla da yakın durur.

Çıkarımda mevcut bir saptamadan yeni bir yargı doğar; bu yargı bazen daha kesin, bazen ihtimalli olabilir.

Tahmin ise özellikle gerçekleşmemiş veya bilinmeyen sonuca yönelir.

Birinin elindeki yüzükten nişanlı olabileceğini düşünmek, kültürel bilgiye dayalı bir çıkarım ve tahmin arası bir örnek olabilir.

Sınavda cümlenin ana yükü ipucundan sonuç çıkarma ise çıkarım, sonucun kesinleşmemiş ihtimali ise tahmin öne çıkar.

Bu iki anlamın iç içe geçebileceği unutulmamalıdır.

Ön yargı ile tahminin ayrımı kesinlik ve dayanak üzerinden yapılır.

Ön yargıda kişi sonuca ulaşmadan hükmünü kapatır; bu çalışma başarılı olmayacak denildiğinde yeterli bilgi yoksa peşin karar vardır.

Tahminde ise konuşan daha ölçülüdür; bu çalışma beklenenden zor ilerleyebilir denildiğinde kesin başarısızlık değil, belirtilere bağlı ihtimal bildirilir.

Tahmin yanlış çıkabilir, fakat yanlış çıkma ihtimali zaten anlamın içindedir.

Ön yargı ise kendini ihtimal gibi değil, karar gibi sunar.

Bu ayrım seçeneklerde çok belirleyicidir.

Varsayım tahminden başka bir işlemdir.

Varsayımda konuşan gerçekleşmemiş bir durumu zihnen gerçekleşmiş sayar ve bu kabul üzerinden soru veya yorum üretir.

Diyelim ki sınavdan yüksek puan aldın, nereleri tercih edersin cümlesi tahmin değildir; çünkü konuşan yüksek puan alınacağını belirtiye dayanarak beklemiyor, sadece düşünce deneyi kuruyor.

Tahminde ise böyle geçici kabul yoktur; konuşan eldeki göstergelerden sonuca yaklaşır.

Bu yüzden farz edelim, tut ki, diyelim ki gibi yapılar görülürse varsayım ihtimali ayrıca denetlenmelidir.

Tahmin cümleleri kesinlik cümleleriyle de karıştırılabilir.

Bitmiş olmalı ifadesi bazen güçlü tahmin, bazen bağlama göre zorunluluk anlamı verebilir.

Ustalar bir hafta önce başladı, boya bitmiş olmalı denildiğinde tahmin vardır; yönetmeliğe göre başvuru bugün bitmiş olmalı gibi bir bağlamda kuraldan doğan gereklilik öne çıkabilir.

Aynı biçimin farklı anlamlara gelmesi, cümlede anlam sorularının temel tuzağıdır.

Bu nedenle biçim işareti ancak bağlamla birlikte değerlendirilmelidir.

KPSS’de tahmin sorularında sağlam yol, önce kesin bilgi olup olmadığını sormaktır.

Sonuç açıkça görülmüş veya belgelenmişse tahmin aranmaz.

İkinci adımda dayanak aranır: cümlede belirti, gözlem, zaman bilgisi, önceki deneyim veya konuşanı belli sonuca götüren bir durum var mı?

Üçüncü adımda yargının kapalı olup olmadığı incelenir.

Cümle ihtimal taşıyor ve bu ihtimal bir dayanakla güçleniyorsa tahmin anlamı vardır.

Soru, olasılık ile tahmini birlikte verirse ikisinin ortak noktasının kesin olmama olduğunu hatırlamak gerekir.

Tahminin dayanağı her zaman açık bir çünkü ifadesiyle verilmez.

Bazen cümlenin başındaki durum, bazen önceki cümledeki gözlem, bazen de konuşanın deneyimi bu görevi üstlenir.

Yorgun görünen birine dinlenmeye ihtiyaç duyuyor olabileceğini söylemek, gözleme dayalı tahmindir.

Uzun zamandır haber alınmayan birinin yolda olabileceğini düşünmek, zaman ve durum bilgisinden doğan ihtimaldir.

Bu nedenle aday, yalnız tahmin sözcüğünü aramamalı; cümlenin hangi veriden beslendiğini anlamalıdır.

Tahminin kesinleşmemiş olması, onu değersiz veya rastgele yapmaz.

İyi kurulmuş tahmin, eldeki belirtilerle uyumludur ama yine de doğrulanmaya ihtiyaç duyar.

Bu özellik, sınavda kesinlik seçeneğini elemek için önemlidir.

Konuşan bitmiştir demiyorsa, bitmiş olmalı diyorsa sonuç hâlâ görülmemiştir.

Bekliyorlar demiyorsa, bekliyorlardır diyorsa konuşan düşüncesini ihtimal olarak sunar.

Bu küçük farklar cümledeki anlam türünü değiştirir.

Tahmin, sezgi sözcüğüyle de anılabilir; ancak burada sezgi, tamamen dayanaksız bir duygu anlamında düşünülmemelidir.