KPSS Lisans · Türkçe

Çelişen Sözcüklerin Bir Arada Kullanımı Konu Anlatımı

Çelişen Sözcüklerin Bir Arada Kullanımı konusunun özeti ve anlatımı — KPSS Lisans Türkçe dersi. Özet her zaman ücretsiz.

Kısaca

Çelişen sözcüklerin bir arada kullanılması, aynı yargı içinde birbirini dışlayan kesinlik, olasılık, zaman, miktar veya kapsam bildiren sözlerin birlikte kullanılmasıyla oluşan anlatım bozukluğudur. “Kesinlikle bu işi belki o yapmıştır” cümlesinde kesinlik bildiren “kesinlikle” ile olasılık bildiren “belki” aynı yargıda bağdaşmaz. Soruyu çözerken sözcükler tek tek değil, yükleme kattıkları anlam yönüyle karşılaştırılır. Çelişki; gereksiz sözcük kullanımından, mantık hatasından ve iki ayrı cümledeki görüşlerin karşıt olmasından ayrılmalıdır. Düzeltme, yargının amaçlanan kesinlik veya olasılık derecesine göre çatışan sözlerden birini kaldırmak ya da uygun bir sözle değiştirmektir.

Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.

Özet: Sesli anlatım yakında

Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış

KPSS Lisans konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.

KPSS Lisans ders notları PDF’ini indir

Konu Anlatımı

Tam anlatım: Sesli anlatım yakında

Çelişen sözcüklerin bir arada kullanılması, cümlede aynı yargıyı niteleyen iki ifadenin birbirini anlam bakımından dışlamasıdır.

Sorun iki kişinin farklı görüş savunması değil, tek cümlenin kendi içinde aynı anda bağdaşmayan iki anlam yönü kurmasıdır.

Kesinlik ve olasılık çatışması

En açık örnek kesinlik bildiren sözle olasılık bildiren sözün aynı yükleme bağlanmasıdır. “Kesinlikle bu işi belki Ayşe yapmıştır” cümlesinde kesinlikle kuşkusuzluğu, belki ihtimali bildirir.

Konuşan aynı eylemin hem kesin hem belirsiz olduğunu söylediği için yargı tutarsızlaşır. “Hiç şüphesiz sanırım yarın gelecek” cümlesinde de aynı sorun vardır.

Düzeltme, anlatılmak istenen dereceye göre yapılır.

Konuşan eminse “Kesinlikle bu işi Ayşe yapmıştır”; yalnız tahminde bulunuyorsa “Bu işi belki Ayşe yapmıştır” denir.

İki sözcüğü mekanik biçimde silmek yerine cümlenin amaçlanan anlamı korunmalıdır.

Zaman, kapsam ve miktar bakımından çatışma

Çelişki yalnız kesinlikte görülmez.

Aynı eylemi birbirini dışlayan zaman ifadelerine bağlamak, bir varlığı aynı bakımdan hem bütünüyle kapsamak hem dışarıda bırakmak veya ölçüyü hem tam hem yaklaşık göstermek de tutarsızlık doğurabilir. “Toplantı tam saat üç civarında başladı” cümlesinde tam kesin bir anı, civarında yaklaşık zamanı gösterir. “Bu kural istisnasız herkes için geçerlidir, bazı kişiler hariçtir” ifadesi de aynı kapsamı hem tümel hem istisnalı kurar.

Her karşıt kelime çifti hata değildir. “Küçük büyük herkes geldi” sözünde iki karşıt sözcük birlikte bütünlük anlamı kurar. “Az konuştu ama çok şey anlattı” cümlesinde sözcükler farklı ölçütleri nitelediği için anlamlı bir karşıtlık vardır.

Çelişki diyebilmek için ifadelerin aynı varlığı, aynı zamanı veya aynı yargı derecesini aynı anda uyuşmaz biçimde belirlemesi gerekir.

Yakın anlatım bozukluklarından ayrımı

Gereksiz sözcükte iki ifade aynı anlamı yineler: “geri iade etmek” örneğinde geri ve iade aynı yönü tekrarlar.

Çelişen sözcüklerde ise tekrar değil, birbirini bozan iki yön vardır.

Mantık hatasında sözcükler tek tek uyumlu görünse bile kurulan akıl yürütme yanlış olabilir. “Bırakın sebze doğramayı, yemek bile yapamaz” cümlesinde güçlük sırası ters kurulmuştur; bu, kesinlik-olasılık türünde sözcük çelişkisi değildir.

Cümleler arası tutarsızlık da farklıdır.

Bir paragrafın başında savunulan görüşün sonunda reddedilmesi düşünce akışındaki çelişkidir; başlıktaki anlatım bozukluğu ise çoğunlukla tek yargıda birbirini dışlayan sözlerin yan yana gelmesidir.

Soru kökü “çelişen sözlerin kullanılması” diyorsa önce aynı yüklemi niteleyen belirteçler ve kapsam ifadeleri aranmalıdır.

Çözüm yöntemi

Önce yüklem bulunur ve tartışmalı sözlerin yükleme ne kattığı yazılır: kesinlik mi, olasılık mı, tamlık mı, yaklaşıklık mı, tümel kapsam mı, istisna mı?

Sonra iki anlamın aynı anda doğru olup olamayacağı sorulur.

Farklı unsurları niteliyorlarsa sorun yoktur; aynı unsuru birbirini dışlayarak niteliyorlarsa anlatım bozukluğu vardır.

Son olarak cümlenin bağlamına uygun anlam seçilir ve çatışan ifade çıkarılır ya da değiştirilir.

Bu yöntem, yalnız “zıt sözcük gördüm” biçimindeki yanlış kestirmeyi önler.

Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada

Çelişen Sözcüklerin Bir Arada Kullanımı anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Türkçe dersindeki diğer konular

Bu Konunun Sınavdaki Ağırlığı

Çelişen Sözcüklerin Bir Arada Kullanımı konusu KPSS Lisans Genel Yetenek düzeyindeki Türkçe dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.

Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.

SSS

Sık Sorulan Sorular

Çelişen Sözcüklerin Bir Arada Kullanımı, KPSS Lisans Genel Yetenek düzeyindeki Türkçe dersinin konularından biridir. Aynı dersin diğer konularına bu sayfanın altındaki konu listesinden geçebilirsiniz.

Bu sayfada konunun ücretsiz özeti ve anlatımın neredeyse tamamı yer alır; yalnızca kapanış bölümü uygulamaya bırakılmıştır. Sesli anlatım, çevrimdışı indirme ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.

Türkçe dersi için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmuyor; doğrulanmamış bir oran yayımlamıyoruz. Dersin kapsamını konu listesinden takip edebilirsiniz.

Önce özeti okuyup konunun ne hakkında olduğunu netleştirin, sonra anlatımı baştan sona takip edin. Anlatımı bitirir bitirmez aynı konudan soru çözün: konuyu okumaktan çok, okuduktan hemen sonra hatırlamaya çalışmak kalıcılığı belirler. Bir gün sonra sadece özeti tekrar okumak çoğu konu için yeterli olur.

Türkçe dersi bu sayfadaki konuyla birlikte 201 konu içerir. Tam liste sayfanın altındaki konu bağlantılarında ve dersin kendi sayfasında yer alır; oradan her konunun ücretsiz özetini tek sayfada okuyabilirsiniz.

Türkçe dersindeki diğer konular

Bu ders toplam 201 konu içerir.

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
KPSS Lisans soru çözme rehberi
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et

benzersor mobilde yayında

Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.

App Store'dan İndirinGoogle Play'den İndirin
Premium'u 3 gün ücretsiz dene
App Store ve Google Play üzerinden güvenli abonelik
İstediğin zaman iptal et, tüm cihazlarında aynı hesapla devam et
powered by