Çelişen sözcüklerin bir arada kullanılması, aynı yargı içinde birbirini dışlayan kesinlik, olasılık, zaman, miktar veya kapsam bildiren sözlerin birlikte kullanılmasıyla oluşan anlatım bozukluğudur. “Kesinlikle bu işi belki o yapmıştır” cümlesinde kesinlik bildiren “kesinlikle” ile olasılık bildiren “belki” aynı yargıda bağdaşmaz. Soruyu çözerken sözcükler tek tek değil, yükleme kattıkları anlam yönüyle karşılaştırılır. Çelişki; gereksiz sözcük kullanımından, mantık hatasından ve iki ayrı cümledeki görüşlerin karşıt olmasından ayrılmalıdır. Düzeltme, yargının amaçlanan kesinlik veya olasılık derecesine göre çatışan sözlerden birini kaldırmak ya da uygun bir sözle değiştirmektir.
Çelişen Sözcüklerin Bir Arada Kullanımı Konu Anlatımı
Çelişen Sözcüklerin Bir Arada Kullanımı konusunun özeti ve anlatımı — KPSS Lisans Türkçe dersi. Özet her zaman ücretsiz.
Kısaca
Bu özet her zaman ücretsizdir ve giriş yapmadan okunabilir.
Özet: Sesli anlatım yakında
Bu konuyu PDF ders notlarında da çalış
KPSS Lisans konu yapraklarının tamamını içeren ücretsiz ders notu PDF’ini indirip çevrim dışı tekrar edebilirsin. Bu yaprak PDF kitapçığın kapsam tablosunda yer alır; uygulamadaki soru ve sesli anlatım katmanları ayrıca sunulur.
KPSS Lisans ders notları PDF’ini indirKonu Anlatımı
Tam anlatım: Sesli anlatım yakında
Çelişen sözcüklerin bir arada kullanılması, cümlede aynı yargıyı niteleyen iki ifadenin birbirini anlam bakımından dışlamasıdır.
Sorun iki kişinin farklı görüş savunması değil, tek cümlenin kendi içinde aynı anda bağdaşmayan iki anlam yönü kurmasıdır.
Kesinlik ve olasılık çatışması
En açık örnek kesinlik bildiren sözle olasılık bildiren sözün aynı yükleme bağlanmasıdır. “Kesinlikle bu işi belki Ayşe yapmıştır” cümlesinde kesinlikle kuşkusuzluğu, belki ihtimali bildirir.
Konuşan aynı eylemin hem kesin hem belirsiz olduğunu söylediği için yargı tutarsızlaşır. “Hiç şüphesiz sanırım yarın gelecek” cümlesinde de aynı sorun vardır.
Düzeltme, anlatılmak istenen dereceye göre yapılır.
Konuşan eminse “Kesinlikle bu işi Ayşe yapmıştır”; yalnız tahminde bulunuyorsa “Bu işi belki Ayşe yapmıştır” denir.
İki sözcüğü mekanik biçimde silmek yerine cümlenin amaçlanan anlamı korunmalıdır.
Zaman, kapsam ve miktar bakımından çatışma
Çelişki yalnız kesinlikte görülmez.
Aynı eylemi birbirini dışlayan zaman ifadelerine bağlamak, bir varlığı aynı bakımdan hem bütünüyle kapsamak hem dışarıda bırakmak veya ölçüyü hem tam hem yaklaşık göstermek de tutarsızlık doğurabilir. “Toplantı tam saat üç civarında başladı” cümlesinde tam kesin bir anı, civarında yaklaşık zamanı gösterir. “Bu kural istisnasız herkes için geçerlidir, bazı kişiler hariçtir” ifadesi de aynı kapsamı hem tümel hem istisnalı kurar.
Her karşıt kelime çifti hata değildir. “Küçük büyük herkes geldi” sözünde iki karşıt sözcük birlikte bütünlük anlamı kurar. “Az konuştu ama çok şey anlattı” cümlesinde sözcükler farklı ölçütleri nitelediği için anlamlı bir karşıtlık vardır.
Çelişki diyebilmek için ifadelerin aynı varlığı, aynı zamanı veya aynı yargı derecesini aynı anda uyuşmaz biçimde belirlemesi gerekir.
Yakın anlatım bozukluklarından ayrımı
Gereksiz sözcükte iki ifade aynı anlamı yineler: “geri iade etmek” örneğinde geri ve iade aynı yönü tekrarlar.
Çelişen sözcüklerde ise tekrar değil, birbirini bozan iki yön vardır.
Mantık hatasında sözcükler tek tek uyumlu görünse bile kurulan akıl yürütme yanlış olabilir. “Bırakın sebze doğramayı, yemek bile yapamaz” cümlesinde güçlük sırası ters kurulmuştur; bu, kesinlik-olasılık türünde sözcük çelişkisi değildir.
Cümleler arası tutarsızlık da farklıdır.
Bir paragrafın başında savunulan görüşün sonunda reddedilmesi düşünce akışındaki çelişkidir; başlıktaki anlatım bozukluğu ise çoğunlukla tek yargıda birbirini dışlayan sözlerin yan yana gelmesidir.
Soru kökü “çelişen sözlerin kullanılması” diyorsa önce aynı yüklemi niteleyen belirteçler ve kapsam ifadeleri aranmalıdır.
Çözüm yöntemi
Önce yüklem bulunur ve tartışmalı sözlerin yükleme ne kattığı yazılır: kesinlik mi, olasılık mı, tamlık mı, yaklaşıklık mı, tümel kapsam mı, istisna mı?
Sonra iki anlamın aynı anda doğru olup olamayacağı sorulur.
Farklı unsurları niteliyorlarsa sorun yoktur; aynı unsuru birbirini dışlayarak niteliyorlarsa anlatım bozukluğu vardır.
Son olarak cümlenin bağlamına uygun anlam seçilir ve çatışan ifade çıkarılır ya da değiştirilir.
Bu yöntem, yalnız “zıt sözcük gördüm” biçimindeki yanlış kestirmeyi önler.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Anlatımın kapanış bölümü ve sesli anlatım uygulamada
Çelişen Sözcüklerin Bir Arada Kullanımı anlatımının bu sayfada okuduğunuz bölümü ücretsizdir; kapanış bölümü, sesli anlatımı, çevrimdışı indirmesi ve konuya bağlı soru çözümü benzersor uygulamasında devam eder.
Türkçe dersindeki diğer konularBu Konunun Sınavdaki Ağırlığı
Çelişen Sözcüklerin Bir Arada Kullanımı konusu KPSS Lisans Genel Yetenek düzeyindeki Türkçe dersine bağlıdır. Bu ders için doğrulanmış bir ağırlık verisi bulunmadığından burada bir oran yayımlamıyoruz.
Kaynak: benzersor müfredat analizi. Bu yüzdeler benzersor’un kendi müfredat analizinden gelir: her dersin müfredatta kapsadığı konu ve alt konu sayısı ile kapsam genişliği ölçülür, ders bazında yüzdeye çevrilir ve sınav düzeyi içinde %100’e tamamlanır. Resmî bir soru dağılımı değildir; sınavda kaç soru çıkacağını göstermez ve sınav kurumunun yayımladığı bir veri değildir.
Kaynaklar
Anlatımdaki bilgiler aşağıdaki resmî kurum yayınlarından doğrulanır ve kendi cümlelerimizle yeniden yazılır.
- T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM)KPSS Lisans (Genel Yetenek-Genel Kültür) sınavını düzenleyen kurumun resmî sitesi.
- ÖSYM Sınav Takvimi2026 KPSS Lisans GY-GK sınav, başvuru ve sonuç tarihleri (resmî takvim).
- KPSS Başvuru — Aday İşlemleri Sistemi (AİS)e-Devlet ile başvuru, sınav yeri ve sınava giriş belgesi işlemleri.
- KPSS KılavuzuResmî KPSS kılavuzu: başvuru koşulları, ücret ve sınav bilgileri.
- 2026 KPSS DuyurularıÖSYM 2026 KPSS ana sayfası ve güncel duyurular.
- ÖSYM Sonuç Açıklama SistemiKPSS sonuç sorgulama ve sonuç belgesi doğrulama.
Sık Sorulan Sorular
Türkçe dersindeki diğer konular
Bu ders toplam 201 konu içerir.
- Sözcüğün Anlam Özellikleri
- Gerçek Anlam
- Mecaz Anlam
- Terimsel Anlam
- Sözcükte Anlam Olayları
- Benzetme (Teşbih)
- Eğretileme (İstiare)
- Kişileştirme (Teşhis)
- Kinaye (Değinmece)
- Mecazımürsel (Ad Aktarması)
- Dokundurma (Tariz)
- Mübalağa (Abartma)
- Dolaylama
- Güzel Adlandırma
- Sözcükler Arası Anlam İlişkileri
- Eş - Yakın Anlamlı Sözcükler
- Karşıt (Zıt) Anlamlı Sözcükler
- Eş Sesli (Sesteş) Sözcükler
- Somut - Soyut Anlamlı Sözcükler
- Nitel-Nicel Anlamlı Sözcükler
- Genel-Özel Anlamlı Sözcükler
- Yansıma Sözcükler
- Kalıplaşmış Söz Öbekleri
- İkilemeler
- Pekiştirmeler
- Deyimler
- Atasözleri
- Kalıplaşmamış Söz Öbekleri
- Cümlenin Yorumu
- Cümlenin İletisi
- Cümleden Çıkarılacak Kesin Yargı
- Cümlede Vurgu
- Eş - Yakın Anlamlı Cümleler
- Anlamca Çelişen Cümleler
- Anlamlarına Göre Cümleler
- Olumlu Cümleler
- Olumsuz Cümleler
- Soru Cümleleri
- Ünlem Cümleleri
- Emir Cümleleri
- İçerdiği Duygu, Düşünce ve Duruma Göre Cümleler
- Çıkarım
- Kanıksama
- Saptama
- Değerlendirme
- Yakınma - Sitem
- Pişmanlık
- Ön Yargı
- Olasılık
- Varsayım
- Tahmin
- Şaşırma
- Kuşku
- Uyarı
- Öneri
- Anlam İlişkilerine Göre Cümleler
- Neden - Sonuç (Gerekçe) İlişkisi
- Amaç - Sonuç İlişkisi
- Koşul (Şart) Cümleleri
- Anlatım Özelliklerine Göre Cümleler
- Öznel ve Nesnel Anlatım
- Tanım Cümleleri
- Karşılaştırma Cümleleri
- İçerik ve Üslup (Biçem) Bildiren Cümleler
- Doğrudan Anlatım (Aktarma) Cümleleri
- Dolaylı Anlatım (Aktarma) Cümleleri
- Cümle Analizi (Cümle Değerlendirme)
- Cümlenin Yapısı
- Cümle Tamamlama
- Cümle Oluşturma
- Paragrafın Yapısı
- Paragrafın Bölümleri ve Boşluk Tamamlama
- Düşüncenin Akışını Bozan Cümleler
- Paragrafı İkiye Bölme
- Paragraf Oluşturma
- Paragrafta Yer Değiştirme
- Paragrafın İçeriği
- Ana Düşünce
- Yardımcı Düşünceler
- Paragrafta Anlatım Biçimleri
- Açıklayıcı Anlatım
- Tartışmacı Anlatım
- Öyküleyici Anlatım
- Betimleyici Anlatım
- Düşünceyi Geliştirme Yolları
- Tanımlama
- Karşılaştırma
- Örnekleme
- Sesler
- Ünlü Sesler ve Ünlü Uyumları
- Ünsüz Sesler
- Ses Olayları
- Ünsüz Değişimi - Yumuşama
- Ünsüz Benzeşmesi (Sertleşme)
- Ses Düşmesi
- Ses Türemesi
- Ulama
- Dudak Ünsüzlerinin Benzeşmesi
- Ünlü Daralması
- Kökte Ünlü Değişimi
- Yardımcı Sesler
- Kök ve Gövde
- Ekler
- Yapım Ekleri
- Çekim Ekleri
- Yapılarına Göre Sözcükler
- İsim (Ad)
- Varlıkların Türüne Göre İsimler
- Varlıkların Sayılarına Göre İsimler
- İsmin Hâlleri
- İsim Tamlamaları
- Zamir (Adıl)
- Kişi Zamirleri
- İşaret Zamirleri
- Belgisiz Zamirler
- Soru Zamirleri
- İlgi Zamiri (Aitlik Eki)
- Sıfat (Ön Ad)
- Niteleme Sıfatları
- Belirtme Sıfatları
- Adlaşmış Sıfatlar
- Zarf (Belirteç)
- Durum Zarfları
- Yer-Yön Zarfları
- Zaman Zarfları
- Ölçü-Miktar Zarfları
- Soru Zarfları
- Edat (İlgeç)
- Bağlaç
- Ünlem
- Fiil (Eylem)
- İş (Kılış) Fiilleri
- Oluş Fiileri
- Durum Fiileri
- Fiillerde Kip
- Fiillerde Kişi
- Fiillerde Olumsuzluk
- Fiillerde Anlam (Zaman) Kayması
- Fiillerde Çatı
- Fiilimsiler
- Fiilimsi Grupları
- Yardımcı Fiiller
- Ek Fiil (Ek-Eylem)
- Cümle Türleri
- Yüklemlerine Göre Cümleler
- Öge Dizilişine Göre Cümleler
- Yapılarına Göre Cümleler
- Cümlenin Ögeleri
- Yüklem
- Özne
- Nesne
- Dolaylı Tümleç
- Zarf Tümleci
- Edat Tümleci
- Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler
- Kısaltmaların Yazımı
- Sayıların Yazımı
- Deyimlerin ve İkilemelerin Yazımı
- Birleşik Kelimelerin Yazımı
- Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler
- Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler
- Yabancı Özel Adların Yazımı
- Ses Olaylarıyla İlgili Yazım Kuralları
- Nokta ( . )
- Virgül ( , )
- Noktalı Virgül ( ; )
- İki Nokta ( : )
- Üç Nokta ( ... )
- Soru İşareti ( ? )
- Ünlem İşareti ( ! )
- Kısa Çizgi ( - )
- Uzun Çizgi (-)
- Tırnak İşareti ( " " )
- Parantez ( )
- Kesme İşareti ( ' )
- Anlama Dayalı Anlatım Bozuklukları
- Gereksiz Ek ve Sözcük Kullanımı
- Yanlış Ek ve Sözcük Kullanımı
- Sözcüğün Yanlış Yerde Kullanımı
- Deyim-Atasözü Yanlışları
- Anlam Belirsizliği
- Mantık Hataları
- Dil Bilgisine Dayalı Anlatım Bozuklukları
- Fiil ve Yüklem Yanlışları
- Özne - Yüklem Uyuşmazlığı
- Özne Eksikliği
- Nesne Eksikliği
- Dolaylı Tümleç Eksikliği
- Zarf ve Edat Tümleci Eksikliği
- Tamlama Yanlışları
- Çatı Uyuşmazlığı
benzersor mobilde yayında
Sınav hazırlığını cebine taşı. Uygulamayı indir, Premium'u 3 gün ücretsiz dene ve istediğin zaman iptal et.
KPSS Lisans soru çözme rehberi