Kanıksama Konu Anlatımı

Kanıksama cümlesinde konuşan, daha önce garipsediği ya da rahatsız olduğu bir durumla tekrar tekrar karşılaşmış ve artık onu olağan saymaya başlamıştır.

Bu anlamda yalnızca “alışmak” yoktur; alışmanın yanında yadırgamama, tepki göstermeme ve çoğu kez istenmeyen bir durumu normal karşılar hâle gelme vardır.

Gürültülü bir sokakta yaşamaya başlayan birinin bir süre sonra aynı gürültüyü fark etmemesi ya da sürekli aksayan bir düzeni artık şaşkınlıkla karşılamaması kanıksamaya örnek olur.

Kanıksamayı belirlerken olayın olumsuz ya da olağan dışı niteliği önemlidir.

Kişi sevdiği bir işe alıştığını söylüyorsa bu her zaman kanıksama sayılmaz; çünkü kanıksamayı belirginleştiren şey, başlangıçta rahatsız eden ya da tuhaf gelen durumun zamanla sıradanlaşmasıdır. “Artık garipsemiyorum”, “eskisi kadar yadırgamıyorum”, “buna da alıştık” gibi anlatımlar bu anlamı güçlendirebilir.

Ancak yine de yalnızca kelime avına çıkmak doğru değildir; cümlenin bütününde eski tepkinin kaybolup kaybolmadığı aranmalıdır.

Bu başlık, yakın anlamlı duygu cümleleriyle karışabilir.

Yakınmada konuşan hâlâ bir durumdan şikâyet eder; sitemde kırgınlık yöneltilen bir kişi vardır; pişmanlıkta konuşan kendi geçmiş davranışından rahatsızdır.

Kanıksamada ise şikâyet ya da pişmanlık ikinci plandadır, asıl anlam duyarlığın azalmasıdır.

Cümle “bu sorun var” demekten çok “bu sorunun varlığı artık şaşırtmıyor” diyorsa kanıksama anlamı öne çıkar.

Bu nedenle kanıksama, tepkinin zaman içinde zayıflayıp sıradanlaşmasını anlatan özel bir duygu durumudur.